آخرین بررسی: ۲۷ مهر ۱۴۰۵ · نمونه‌های آموزشی (نه نقشهٔ اجرایی)
هر کارت یک برنامهٔ فضایی با نمودار شماتیک است؛ روی آن بزنید تا جدول مساحتها، توضیح هر فضا و حداقل‌های مبحث ۴ را ببینید.
مقایسه بر اساس متراژ یا نوع دیگر: نقشه خانه ۱۰۰ متری (مقایسهٔ نمونهها) · نقشه ۱۲۰ متری (مقایسهٔ نمونهها) · نقشه آپارتمان ۳۰ تا ۱۵۰ متری · نقشه خانه دوبلکس (دوطبقه) · همهٔ نمونهها
در این ۹ نمونه تعداد اتاق خواب از ۱ تا ۴ است و اتاقهای خواب از ۸ تا ۱۷ متر مربع؛ فضاهای عمومی (نشیمن، ناهارخوری، آشپزخانه) از ۲۲٫۵ تا ۵۸ متر. در نمونه‌های بزرگ‌تر بخشی از متراژ اضافه به رفت‌وآمد و فضاهای خدماتی (رختشویخانه، اتاق کار، انباری) می‌رسد، نه فقط به اتاق خواب.
| نمونه | زیربنا | طبقه | خواب | فضاهای عمومی | فضاهای خصوصی | سرویس‌ها | ورودی و رفت‌وآمد | انباری و خدماتی |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| خانه باغ ۶۰ متری | ۶۰ | ۱ | ۲ خواب | ۲۲٫۵ | ۱۹ | ۴٫۶ | ۴ | ۰ |
| ویلا ۷۰ متری یکخوابه | ۷۰ | ۱ | ۱ خواب | ۲۶٫۵ | ۱۹٫۵ | ۵ | ۵ | ۲٫۵ |
| ویلا ۸۰ متری دوخوابه | ۸۰ | ۱ | ۲ خواب | ۳۱ | ۲۲ | ۵٫۳ | ۶ | ۲٫۵ |
| خانه ۱۰۰ متری حیاطدار | ۱۰۰ | ۱ | ۳ خواب | ۳۵٫۵ | ۳۱ | ۱۱٫۴ | ۷٫۵ | ۰ |
| خانه روستایی ۱۰۰ متری | ۱۰۰ | ۱ | ۲ خواب | ۳۴ | ۳۲ | ۵٫۲ | ۶٫۵ | ۵ |
| خانه ۱۲۰ متری دوخوابه | ۱۲۰ | ۱ | ۲ خواب | ۴۵٫۵ | ۲۶٫۵ | ۱۳٫۵ | ۸٫۵ | ۷ |
| ویلا فلت (یکطبقه) ۱۲۰ متری | ۱۲۰ | ۱ | ۳ خواب | ۴۴ | ۳۲٫۵ | ۹٫۲ | ۱۰٫۵ | ۳٫۸ |
| ویلایی ۱۵۰ متری حیاطدار | ۱۵۰ | ۱ | ۳ خواب | ۵۱ | ۳۹٫۵ | ۱۵ | ۱۲ | ۸٫۵ |
| ویلا ۲۰۰ متری یکطبقه | ۲۰۰ | ۱ | ۴ خواب | ۵۸ | ۶۳ | ۱۶٫۵ | ۱۷ | ۱۰٫۵ |
همهٔ اعداد متر مربع‌اند و هر ستون جمع مساحت فضاهای همان گروه است: عمومی (نشیمن، ناهارخوری، آشپزخانه)، خصوصی (اتاقهای خواب و کار)، سرویس‌ها (حمام، توالت، رختشویخانه)، رفت‌وآمد (ورودی، راهرو، پلکان) و خدماتی (انباری و کمد).
خانهٔ یکطبقه همهٔ زیربنا را روی زمین می‌گذارد؛ پس زمین لازم با متراژ بالا می‌رود. با سطح اشغال ۵۰٪ از حدود ۱۴۰ متر برای ویلای ۷۰ متری تا ۴۰۰ متر برای ویلای ۲۰۰ متری لازم است (جدول زیر). سطح اشغال مجاز را شهرداری تعیین می‌کند و مثال‌ها فقط حساب ساده‌اند.
ویلا فلت پلکان ندارد (برای سالمند و کودک کوچک راحت‌تر است) ولی راهروی بلندتر و زمین بیشتری می‌خواهد. اگر زمین کوچک است، دوبلکس زیربنای هر طبقه را نصف می‌کند؛ برای مقایسه نقشه دوبلکس را ببینید.
نمونهٔ «خانهٔ ۱۰۰ متری حیاطدار سهخوابه» همان ویلای یک‌طبقهٔ ۱۰۰ متری است: ساختمانی یکطبقه روی زمین مستقل که از چهار سمت آزاد است. نسخهٔ دوخوابه‌اش را هم در نمونهٔ روستایی ۱۰۰ متری می‌بینید.
نمونهٔ خانه باغ و نمونهٔ روستایی در این فهرست‌اند. اینکه در باغ یا روستا چه مقدار ساختمان و با چه مجوزی مجاز است در این سایت بررسی نشده و باید از شهرداری، دهیاری یا مرجع محلی پرسیده شود؛ برای همین برایشان عدد زمین نیامده است.
زمین لازم از تقسیم زیربنای طبقهٔ همکف بر سطح اشغال مجاز به‌دست می‌آید. جدول زیر برای نمونه‌هایی است که ساختمانی مستقل روی زمین خودشان‌اند (متر مربع):
| نمونه | زیربنای همکف | زمین با سطح اشغال ۶۰٪ | ۵۰٪ | ۴۰٪ |
|---|---|---|---|---|
| ویلا ۷۰ متری یکخوابه | ۷۰ | ۱۱۷ | ۱۴۰ | ۱۷۵ |
| ویلا ۸۰ متری دوخوابه | ۸۰ | ۱۳۳ | ۱۶۰ | ۲۰۰ |
| خانه ۱۰۰ متری حیاطدار | ۱۰۰ | ۱۶۷ | ۲۰۰ | ۲۵۰ |
| خانه ۱۲۰ متری دوخوابه | ۱۲۰ | ۲۰۰ | ۲۴۰ | ۳۰۰ |
| ویلا فلت (یکطبقه) ۱۲۰ متری | ۱۲۰ | ۲۰۰ | ۲۴۰ | ۳۰۰ |
| ویلایی ۱۵۰ متری حیاطدار | ۱۵۰ | ۲۵۰ | ۳۰۰ | ۳۷۵ |
| ویلا ۲۰۰ متری یکطبقه | ۲۰۰ | ۳۳۳ | ۴۰۰ | ۵۰۰ |
برای خانه باغ و خانهٔ روستایی عدد زمین نیامده، چون ضوابط باغ و روستا را مرجع محلی تعیین می‌کند.
این‌ها فقط مثال حسابی‌اند (بدون عقب‌نشینی و حیاط). سطح اشغال، تراکم، عقب‌نشینی و حداکثر ارتفاع مجاز را شهرداری برای زمین شما تعیین می‌کند؛ پیش از هر تصمیم استعلام کنید و عدد خودتان را در ماشین‌حساب سطح اشغال و تراکم بسنجید.
مبحث ۴ مقررات ملی ساختمان (ویرایش سوم ۱۳۹۶، ویرایش جاری[۱]) برای فضاهای اقامت، آشپزخانه و سرویس‌ها حداقل مساحت دارد؛ مثلاً هر فضای اقامت دست‌کم ۶٫۵۰ متر مربع و عرض ۲٫۱۵ متر[۲، ۳]. در این نمونهها کوچکترین اتاق خواب ۸ متر است. در صفحهٔ هر نمونه جدول کامل مبحث ۴ آمده و برای هر ۹ نمونه همهٔ ردیف‌های مساحت «هم‌خوان» است. این جدول فقط مساحتها را می‌سنجد؛ پهنای اتاق‌ها، ارتفاع سقف، دید و نور را فقط نقشهٔ واقعی نشان می‌دهد و مهندس طراح و شهرداری کنترل می‌کنند. بقیهٔ حداقل‌ها را در حداقل مساحت و ابعاد طبق مبحث ۴ ببینید.
در محل‌های مشمول ماده ۴ قانون نظام مهندسی، شهرداری‌ها فقط نقشه‌هایی را می‌پذیرند که اشخاص دارای پروانهٔ اشتغال به کار امضا کرده باشند[۴]. پس این صفحه‌ها برای گفتگوی اولیه با معمار و مقایسهٔ چیدمان‌اند، نه جایگزین نقشه. مراحل بعد: پروانهٔ ساختمان، مهندس ناظر و چک‌لیست مراحل ساخت.
این بندها در مقررات ساختمان با منبع فهرست شده‌اند. ویرایش‌های جدیدتر ممکن است متفاوت باشند؛ مرجع نهایی متن رسمی و ضوابط شهرداری است.
این صفحه راهنمای عمومی و نمونهٔ آموزشی است و جایگزین مشاورهٔ مهندسی نیست. اعداد مساحت پیشنهادی‌اند؛ مقررات و ضوابط شهرداری را مرجع رسمی تعیین می‌کند.
ویلای فلت همان ویلای یکطبقه است: همهٔ فضاها روی یک سطح قرار دارند و پلکان داخلی ندارد؛ در مقابل ویلای دوبلکس (دوطبقه) و تریبلکس (سهطبقه).
بستگی به زیربنا و سطح اشغال مجاز دارد: با سطح اشغال ۵۰٪ ویلای ۷۰ متری حدود ۱۴۰ متر و ویلای ۲۰۰ متری حدود ۴۰۰ متر زمین می‌خواهد. سطح اشغال مجاز را شهرداری تعیین می‌کند.
خانه باغ ۶۰ متری دوخوابه؛ پس از آن ویلای ۷۰ متری یکخوابه و ویلای ۸۰ متری دوخوابه.
در این صفحه دو نمونهٔ ۱۲۰ متری هست: دوخوابه (اتاقهای ۱۵ و ۱۱٫۵ متر) و سهخوابه (اتاقهای ۱۳٫۵، ۱۰ و ۹ متر).
نه. نمودارها فقط نسبت مساحتها و همجواری فضاها را نشان میدهند و در، پنجره، ستون و ابعاد واقعی ندارند. نقشهٔ قابلارائه به شهرداری را باید شخص دارای پروانهٔ اشتغال تهیه و امضا کند.
نقشه خانه ۱۰۰ متری (مقایسهٔ نمونهها) · نقشه ۱۲۰ متری (مقایسهٔ نمونهها) · نقشه خانه دوبلکس (دوطبقه) · نقشه آپارتمان ۳۰ تا ۱۵۰ متری · همهٔ نمونه برنامه‌های فضایی · ماشین‌حساب سطح اشغال و تراکم · طراحی ویلا با هوش مصنوعی · برنامهٔ فضایی با هوش مصنوعی
آرک‌وایز