آخرین بررسی: ۲۶ مهر ۱۴۰۵ · نمونههای آموزشی (نه نقشهٔ اجرایی)
هر کارت یک برنامهٔ فضایی با نمودار شماتیک است؛ روی آن بزنید تا جدول مساحتها، توضیح هر فضا و حداقل‌های مبحث ۴ را ببینید.
مقایسه بر اساس متراژ یا نوع دیگر: نقشه خانه ۱۰۰ متری (مقایسهٔ نمونهها) · نقشه ۱۲۰ متری (مقایسهٔ نمونهها) · نقشه ویلا و خانهٔ حیاط‌دار · نقشه خانه دوبلکس (دوطبقه) · همهٔ نمونهها
فضاهای عمومی (نشیمن، ناهارخوری، آشپزخانه) از ۲۰ متر در نمونهٔ ۳۰ متری (که نشیمن و خواب در آن یکی است) تا ۵۴ متر در ۱۵۰ متری بزرگ میشوند. جمع فضاها از ۲۵ تا ۱۲۶ متر است و سهم رفت‌وآمد (ورودی و راهرو) از ۲ تا ۱۱٫۵ متر.
| نمونه | زیربنا | طبقه | خواب | فضاهای عمومی | فضاهای خصوصی | سرویس‌ها | ورودی و رفت‌وآمد | انباری و خدماتی |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| آپارتمان ۳۰ متری (استودیو) | ۳۰ | ۱ | استودیو | ۲۰ | ۰ | ۳ | ۲ | ۰ |
| آپارتمان ۵۰ متری یک‌خوابه | ۵۰ | ۱ | ۱ خواب | ۲۱٫۵ | ۱۱٫۵ | ۴٫۳ | ۳٫۷ | ۱٫۵ |
| آپارتمان ۸۰ متری دوخوابه | ۸۰ | ۱ | ۲ خواب | ۳۲ | ۲۲ | ۵ | ۶ | ۲ |
| آپارتمان ۱۲۰ متری سه‌خوابه | ۱۲۰ | ۱ | ۳ خواب | ۴۴ | ۳۴ | ۹٫۱ | ۱۰ | ۳٫۹ |
| آپارتمان ۱۵۰ متری سه‌خوابه | ۱۵۰ | ۱ | ۳ خواب | ۵۴ | ۴۲ | ۱۱٫۵ | ۱۱٫۵ | ۷ |
همهٔ اعداد متر مربع‌اند و هر ستون جمع مساحت فضاهای همان گروه است: عمومی (نشیمن، ناهارخوری، آشپزخانه)، خصوصی (اتاق‌های خواب و کار)، سرویس‌ها (حمام، توالت، رختشویخانه)، رفت‌وآمد (ورودی، راهرو، پلکان) و خدماتی (انباری و کمد).
در ۳۰ متر یک فضای اصلی چندمنظوره (خواب و نشیمن یکجا) و حمام و توالت یکجا؛ در ۵۰ متر اتاق خواب جدا و توالت جدا؛ در ۸۰ متر دو اتاق خواب (۱۲٫۵ و ۹٫۵ متر)؛ در ۱۲۰ و ۱۵۰ متر سه اتاق خواب با سرویس اختصاصی برای خواب اصلی. بزرگ‌ترین اتاق خواب از ۱۱٫۵ متر در نمونهٔ ۵۰ متری تا ۱۷ متر در ۱۵۰ متری بزرگ میشود.
در ۱۵۰ متر اتاق‌ها بزرگ‌ترند (اتاق‌های خواب ۱۷، ۱۳ و ۱۲ در برابر ۱۳٫۵، ۱۱ و ۹٫۵ متر در ۱۲۰ متری)، نشیمن و ناهارخوری بیشتر جا دارند و کمد لباس اختصاصی برای خواب اصلی هم آمده است؛ نمونهٔ ۱۲۰ متری هم سرویس اختصاصی خواب اصلی و توالت مهمان دارد ولی کمد اختصاصی ندارد.
نور از دو ضلع روبه‌روی هم، ورودی از سمت پاگرد ساختمان و دو ضلع دیگر دیوار مشترک با واحد مجاور. اگر واحد شما سه ضلع نورگیر دارد یا ورودی‌اش از جای دیگری است، چیدمان فرق می‌کند؛ پلان خودتان را با نقد پلان یا مهندس بسنجید.
در این صفحه «زیربنا» متراژ کل واحد با احتساب دیوارها و ستونهاست و جمع فضاها فقط مساحت داخلی است؛ تعریف دقیق در سند یا قرارداد شما ممکن است فرق کند. زیربنا، مفید و ناخالص را ببینید.
مبحث ۴ مقررات ملی ساختمان (ویرایش سوم ۱۳۹۶، ویرایش جاری[۱]) برای فضاهای اقامت، آشپزخانه و سرویس‌ها حداقل مساحت دارد؛ مثلاً هر فضای اقامت دست‌کم ۶٫۵۰ متر مربع و عرض ۲٫۱۵ متر[۲، ۳]. در این نمونهها کوچک‌ترین اتاق خواب ۹٫۵ متر است. در صفحهٔ هر نمونه جدول کامل مبحث ۴ آمده و برای هر ۵ نمونه همهٔ ردیف‌های مساحت «هم‌خوان» است. این جدول فقط مساحتها را می‌سنجد؛ پهنای اتاق‌ها، ارتفاع سقف، دید و نور را فقط نقشهٔ واقعی نشان می‌دهد و مهندس طراح و شهرداری کنترل می‌کنند. بقیهٔ حداقل‌ها را در حداقل مساحت و ابعاد طبق مبحث ۴ ببینید.
در محل‌های مشمول ماده ۴ قانون نظام مهندسی، شهرداری‌ها فقط نقشه‌هایی را می‌پذیرند که اشخاص دارای پروانهٔ اشتغال به کار امضا کرده باشند[۴]. پس این صفحه‌ها برای گفتگوی اولیه با معمار و مقایسهٔ چیدمان‌اند، نه جایگزین نقشه. مراحل بعد: پروانهٔ ساختمان، مهندس ناظر و چک‌لیست مراحل ساخت.
این بندها در مقررات ساختمان با منبع فهرست شده‌اند. ویرایش‌های جدیدتر ممکن است متفاوت باشند؛ مرجع نهایی متن رسمی و ضوابط شهرداری است.
این صفحه راهنمای عمومی و نمونهٔ آموزشی است و جایگزین مشاورهٔ مهندسی نیست. اعداد مساحت پیشنهادی‌اند؛ مقررات و ضوابط شهرداری را مرجع رسمی تعیین می‌کند.
نزدیکترین نمونهها یکخوابهٔ ۵۰ متری و دوخوابهٔ ۸۰ متریاند. برای متراژ بین آنها عدد خودتان را در ابزار «برنامهٔ فضایی خانه» وارد کنید تا تقسیمبندی متناسب بگیرید.
در نمونهٔ این صفحه دو اتاق خواب (۱۲٫۵ و ۹٫۵ متر) بههمراه نشیمن و ناهارخوری ۲۴ متری. برای سه خواب نمونههای ۱۲۰ و ۱۵۰ متری را ببینید.
از نظر مساحت ممکن است ولی نشیمن و آشپزخانه خیلی کوچک میشوند. نمونهٔ ۳۰ متری یک فضای اصلی چندمنظوره دارد؛ برای خواب جدا نمونهٔ ۵۰ متری منطقیتر است.
زیربنا معمولاً متراژ کل با احتساب دیوارها و ستونهاست و مفید مساحت داخلی فضاهای قابل استفاده؛ ولی تعریف دقیق در سند و قرارداد متفاوت است.
نه. نمودارها فقط نسبت مساحتها و همجواری فضاها را نشان میدهند و در، پنجره، ستون و ابعاد واقعی ندارند. نقشهٔ قابلارائه به شهرداری را باید شخص دارای پروانهٔ اشتغال تهیه و امضا کند.
نقشه خانه ۱۰۰ متری (مقایسهٔ نمونهها) · نقشه ۱۲۰ متری (مقایسهٔ نمونهها) · نقشه ویلا و خانهٔ حیاط‌دار · نقشه خانه دوبلکس (دوطبقه) · همهٔ نمونه برنامه‌های فضایی · چک‌لیست بازدید آپارتمان · برنامهٔ فضایی با هوش مصنوعی · برنامه‌ریز مساحت اتاق‌ها
آرک‌وایز