آخرین بررسی: ۲۶ مهر ۱۴۰۵ · نمونهٔ آموزشی (نه نقشهٔ اجرایی)
این نمونه را با نمونه‌های هم‌متراژ یا هم‌نوعش مقایسه کنید: نقشه خانه ۱۰۰ متری (مقایسهٔ نمونه‌ها)، نقشه ویلا و خانهٔ حیاط‌دار.
«زیربنا» در این صفحه یعنی متراژ کل واحد با احتساب دیوارها و ستون‌ها؛ عددهای جدول فقط مساحت داخلی هر فضاست. جمع فضاها ۸۲٫۷ متر است و باقی (۱۷٫۳ متر، ۱۷٪) سهم دیوار، ستون و شفت تأسیسات است؛ تعریف دقیق متراژ در سند یا قرارداد شما ممکن است فرق کند (زیربنا، مفید و ناخالص).
| فضا | مساحت (م²) | توضیح |
|---|---|---|
| نشیمن | ۲۰ | پذیرایی و محل نشستن مهمان؛ می‌تواند به ایوان یا حیاط باز شود. |
| آشپزخانه و ناهارخوری | ۱۴ | آشپزخانه و محل غذاخوردن خانواده در یک فضا؛ بهتر است در یا پنجره‌اش به حیاط باز شود. |
| خواب اصلی | ۱۳ | تخت دونفره و کمد. |
| خواب دوم | ۱۰٫۵ | اتاق فرزند یا مهمان. |
| اتاق مهمان یا کار | ۸٫۵ | اتاق چندمنظوره: مهمان، کار یا خواب فرزند سوم. |
| حمام | ۳٫۶ | حمام با دوش. |
| توالت | ۱٫۶ | جدا از حمام تا هم‌زمان استفاده شود. |
| ورودی و راهرو | ۶٫۵ | ورودی از حیاط؛ جاکفشی و جالباسی. |
| انباری آذوقه | ۵ | انبار مواد غذایی و لوازم فصلی؛ کنار آشپزخانه بهتر است. |
| جمع فضاها | ۸۲٫۷ | از زیربنای ۱۰۰ متر |
سهم هر گروه از جمع فضاها:
در این نمودار هر چهار ضلع ساختمان می‌تواند پنجره داشته باشد. پیکان سبز محل ورودی است. حاشیهٔ خط‌چین حیاط را نشان میدهد. این نمودار فقط نسبت مساحتها و همجواری فضاها را نشان میدهد؛ در، پنجره، ستون، دیوار باربر و ابعاد واقعی ندارد، پس نقشهٔ معماری یا اجرایی نیست و برای گرفتن پروانه یا ساخت قابل استفاده نیست.
همین برنامه را با هوش مصنوعی به یک تصویر سه‌بعدی ایده تبدیل کنید: نمودار این صفحه (با برچسب انگلیسی اتاقها) برای مدل تصویر فرستاده میشود و یک نمای مبله با سبک و پالتی که انتخاب می‌کنید ساخته میشود. نیاز به ورود با موبایل دارد (روزانه ۲ تصویر رایگان). پلان خودتان را هم می‌توانید بارگذاری کنید: پلان به سه‌بعدی.
خروجی ایدهٔ تصویری است، نه نقشه؛ مقیاس، جای در و پنجره و مبلمان واقعی نیست و ممکن است چیدمان کمی عوض شود.
یک فضای ۱۴ متری مشترک به‌جای دو فضای جدا، رفت‌وآمد غذا را کوتاه میکند و برای غذاخوردن خانواده جای کافی دارد.
انباری ۵ متری کنار آشپزخانه برای مواد غذایی فصلی و لوازم در نظر گرفته شده است؛ در نمونه‌های ۱۰۰ متری شهری همین سایت انباری حدود ۲٫۵ تا ۳ متر است.
ایوان یا سایبان ورودی در این جدول و نمودار حساب نشده است. اینکه سرپوشیده‌بودنش در زیربنا و سطح اشغال می‌آید یا نه به ضوابط محل بستگی دارد؛ از دهیاری، بنیاد مسکن یا مرجع صدور مجوز بپرسید.
مبحث ۴ مقررات ملی ساختمان (ویرایش سوم ۱۳۹۶، ویرایش جاری[۱۴]) برای تصرف‌های مسکونی حداقل‌هایی دارد. جدول زیر فقط مساحتها را می‌سنجد؛ پهنای اتاقها، ارتفاع سقف، عرض در و دید و نور را فقط نقشهٔ واقعی نشان میدهد و مهندس طراح و شهرداری کنترل می‌کنند.
| حداقل در مبحث ۴ | در این برنامه | وضعیت |
|---|---|---|
| یکی از فضاهای اقامت دست‌کم ۱۲ م² (پهنا دست‌کم ۲٫۷۰ متر)[۱] | بزرگ‌ترین اتاق خواب («خواب اصلی»): ۱۳ م² | ✓ هم‌خوان |
| هر فضای اقامت دست‌کم ۶٫۵۰ م² و عرض ۲٫۱۵ متر[۲، ۳] | کوچک‌ترین اتاق خواب («خواب دوم»): ۱۰٫۵ م² | ✓ هم‌خوان |
| آشپزخانه دست‌کم ۷٫۵ م² (چون هم پخت‌وپز هم صرف غذاست)، عرض دست‌کم ۲٫۱۵ متر[۴، ۵] | «آشپزخانه و ناهارخوری»: ۱۴ م² | ✓ هم‌خوان |
| فضای بهداشتی مستقل دست‌کم ۱٫۰۰ × ۱٫۲۰ متر (۱٫۲۰ م²)[۶] | کوچک‌ترین («توالت»): ۱٫۶ م² | ✓ هم‌خوان |
بقیهٔ حداقل‌ها (سرویس، ارتفاع سقف، در، راهرو و پله) را در حداقل مساحت و ابعاد طبق مبحث ۴ ببینید. ضوابط شهرداری هر شهر ممکن است سخت‌گیرانه‌تر باشد و ویرایش‌ها تغییر می‌کنند؛ مرجع نهایی متن رسمی و مرجع صدور پروانه است.
می‌خواهید اعداد را تغییر دهید (مثلاً یک اتاق را کوچکتر کنید)؟ همین برنامه را در کنترل‌گر حداقل‌های مبحث ۴ باز کنید؛ مساحت، عرض و ارتفاع را با حداقل‌ها مقایسه میکند.
هر اتاق را تا حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد میتوان کوچک یا بزرگ کرد، به شرط اینکه جمع فضاها ثابت بماند؛ ولی هر تغییر چیدمان را با مهندس طراح بررسی کنید.
در محل‌های مشمول ماده ۴ قانون نظام مهندسی، شهرداری‌ها فقط نقشه‌هایی را می‌پذیرند که اشخاص دارای پروانهٔ اشتغال به کار امضا کرده باشند[۱۵] و طراحی‌های معماری، سازه و تأسیسات باید توسط اشخاص حقوقی یا دفاتر مهندسی طراحی صلاحیت‌دار تهیه شود[۱۶]. پس این صفحه برای گفتگوی اولیه با معمار است، نه جایگزین نقشه. مراحل بعد: پروانهٔ ساختمان، مهندس ناظر و چک‌لیست مراحل ساخت.
این بندها در مقررات ساختمان با منبع فهرست شده‌اند. ویرایش‌های جدیدتر ممکن است متفاوت باشند؛ مرجع نهایی متن رسمی و ضوابط شهرداری است.
این صفحه راهنمای عمومی و نمونهٔ آموزشی است و جایگزین مشاورهٔ مهندسی نیست. اعداد مساحت پیشنهادی‌اند؛ مقررات و ضوابط شهرداری را مرجع رسمی تعیین میکند.
نه. این نمودار شماتیک آموزشی است. نقشهٔ قابلارائه برای مجوز را باید شخص یا دفتر دارای صلاحیت تهیه کند و مرجع محلی (دهیاری، بنیاد مسکن یا شهرداری، بسته به محل) ضوابط روستا را اعلام میکند.
عدد ثابتی ندارد؛ به شکل زمین، ضوابط روستا و جای حیاط و انبار بستگی دارد. در این نمونه زیربنا ۱۰۰ متر و یکطبقه است، پس زمین باید بزرگتر از آن باشد و مقدار مجاز را مرجع محلی تعیین میکند.
از نظر مساحت بله، ولی نشیمن یا اتاقها کوچکتر میشوند: در این نمونه اتاق مهمان یا کار ۸٫۵ متر است و اگر آن را اتاق خواب کنید دیگر مهمانخانهای نمیماند. برای مقایسه نمونهٔ سهخوابهٔ ۱۰۰ متری شهری را ببینید.
در این نمونه جمع فضاها ۸۲٫۷ متر از ۱۰۰ متر زیربناست؛ باقی (۱۷٫۳ متر، ۱۷٪) سهم دیوار، ستون و شفت تأسیسات است. این نسبت تقریبی است.
نه. نمودار فقط نسبت مساحتها و همجواری فضاها را نشان میدهد و در، پنجره، ستون و ابعاد واقعی ندارد. نقشهٔ قابلارائه به شهرداری را باید شخص دارای پروانهٔ اشتغال تهیه و امضا کند.
همهٔ نمونه برنامه‌های فضایی · نقشه خانه ۱۰۰ متری (مقایسهٔ نمونه‌ها) · نقشه ویلا و خانهٔ حیاط‌دار · خانه ۱۰۰ متری حیاط‌دار · خانه ۱۰۰ متری دوخوابه · خانه ۱۰۰ متری سه‌خوابه · خانه باغ ۶۰ متری · ویلا ۸۰ متری دوخوابه · برنامهٔ فضایی با هوش مصنوعی · ماشین‌حساب هزینهٔ ساخت · هزینهٔ ساخت هر متر
آرک‌وایز