آخرین بررسی: ۲۶ مهر ۱۴۰۵ · نمونهٔ آموزشی (نه نقشهٔ اجرایی)
این نمونه را با نمونه‌های هم‌متراژ یا هم‌نوعش مقایسه کنید: نقشه ویلا و خانهٔ حیاط‌دار.
«زیربنا» در این صفحه یعنی متراژ کل واحد با احتساب دیوارها و ستون‌ها؛ عددهای جدول فقط مساحت داخلی هر فضاست. جمع فضاها ۵۸٫۵ متر است و باقی (۱۱٫۵ متر، ۱۶٪) سهم دیوار، ستون و شفت تأسیسات است؛ تعریف دقیق متراژ در سند یا قرارداد شما ممکن است فرق کند (زیربنا، مفید و ناخالص).
| فضا | مساحت (م²) | توضیح |
|---|---|---|
| نشیمن و ناهارخوری | ۱۹ | فضای اصلی و پنجره‌دار؛ مبل، میز غذاخوری کوچک و میز تلویزیون؛ رو به حیاط. |
| آشپزخانه | ۷٫۵ | ردیف L یا دوردیفه؛ کنار فضای اصلی. |
| اتاق خواب | ۱۲ | تخت دونفره و کمد دیواری. |
| اتاق کار یا مهمان | ۷٫۵ | اتاق چندمنظوره: کار، مهمان یا تخت یک‌نفره. |
| حمام | ۳٫۵ | حمام با دوش. |
| توالت | ۱٫۵ | جدا از حمام تا هم‌زمان استفاده شود. |
| ورودی و راهرو | ۵ | ورودی از حیاط؛ جاکفشی و جالباسی. |
| انباری | ۲٫۵ | انباری برای لوازم فصلی و چمدان. |
| جمع فضاها | ۵۸٫۵ | از زیربنای ۷۰ متر |
سهم هر گروه از جمع فضاها:
در این نمودار هر چهار ضلع ساختمان میتواند پنجره داشته باشد. پیکان سبز محل ورودی است. حاشیهٔ خط‌چین حیاط را نشان میدهد. این نمودار فقط نسبت مساحتها و همجواری فضاها را نشان میدهد؛ در، پنجره، ستون، دیوار باربر و ابعاد واقعی ندارد، پس نقشهٔ معماری یا اجرایی نیست و برای گرفتن پروانه یا ساخت قابل استفاده نیست.
همین برنامه را با هوش مصنوعی به یک تصویر سه‌بعدی ایده تبدیل کنید: نمودار این صفحه (با برچسب انگلیسی اتاق‌ها) برای مدل تصویر فرستاده میشود و یک نمای مبله با سبک و پالتی که انتخاب می‌کنید ساخته میشود. نیاز به ورود با موبایل دارد (روزانه ۲ تصویر رایگان). پلان خودتان را هم می‌توانید بارگذاری کنید: پلان به سه‌بعدی.
خروجی ایدهٔ تصویری است، نه نقشه؛ مقیاس، جای در و پنجره و مبلمان واقعی نیست و ممکن است چیدمان کمی عوض شود.
دو اتاق خواب کامل در ۷۰ متر ممکن است ولی نشیمن یا راهرو را کوچک میکند. این نمونه برای داشتن نشیمن‌وناهارخوری ۱۹ متری یک خواب (۱۲ متر) و یک اتاق چندمنظوره (۷٫۵ متر) را انتخاب کرده است.
جداکردن توالت از حمام مساحت کمی می‌خورد (۱٫۵ متر) ولی استفادهٔ هم‌زمان را ممکن میکند.
حیاط فقط نشان‌دهندهٔ وجود زمین اطراف است. جای ساختمان روی زمین، عقب‌نشینی‌ها و سطح اشغال را ضوابط شهرداری و شکل زمین تعیین میکند.
مبحث ۴ مقررات ملی ساختمان (ویرایش سوم ۱۳۹۶، ویرایش جاری[۱۱]) برای تصرف‌های مسکونی حداقل‌هایی دارد. جدول زیر فقط مساحتها را می‌سنجد؛ پهنای اتاق‌ها، ارتفاع سقف، عرض در و دید و نور را فقط نقشهٔ واقعی نشان میدهد و مهندس طراح و شهرداری کنترل می‌کنند.
| حداقل در مبحث ۴ | در این برنامه | وضعیت |
|---|---|---|
| یکی از فضاهای اقامت دست‌کم ۹ م² (پهنا دست‌کم ۲٫۵۰ متر)[۱] | بزرگ‌ترین اتاق خواب («اتاق خواب»): ۱۲ م² | ✓ هم‌خوان |
| هر فضای اقامت دست‌کم ۶٫۵۰ م² و عرض ۲٫۱۵ متر[۲، ۳] | کوچک‌ترین اتاق خواب («اتاق خواب»): ۱۲ م² | ✓ هم‌خوان |
| آشپزخانه دست‌کم ۵٫۵ م² (فقط پخت‌وپز)، عرض دست‌کم ۱٫۸۰ متر[۴، ۵] | «آشپزخانه»: ۷٫۵ م² | ✓ هم‌خوان |
| فضایی که هم برای اقامت و هم برای صرف غذا استفاده شود دست‌کم ۱۴٫۵۰ م²[۶] | «نشیمن و ناهارخوری»: ۱۹ م² | ✓ هم‌خوان |
| فضای بهداشتی مستقل دست‌کم ۱٫۰۰ × ۱٫۲۰ متر (۱٫۲۰ م²)[۷] | کوچک‌ترین («توالت»): ۱٫۵ م² | ✓ هم‌خوان |
بقیهٔ حداقل‌ها (سرویس، ارتفاع سقف، در، راهرو و پله) را در حداقل مساحت و ابعاد طبق مبحث ۴ ببینید. ضوابط شهرداری هر شهر ممکن است سخت‌گیرانه‌تر باشد و ویرایش‌ها تغییر می‌کنند؛ مرجع نهایی متن رسمی و مرجع صدور پروانه است.
می‌خواهید اعداد را تغییر دهید (مثلاً یک اتاق را کوچک‌تر کنید)؟ همین برنامه را در کنترل‌گر حداقل‌های مبحث ۴ باز کنید؛ مساحت، عرض و ارتفاع را با حداقل‌ها مقایسه میکند.
سطح اشغال نسبت زیربنای طبقهٔ همکف به مساحت زمین است. زیربنای طبقهٔ همکف این خانه حدود ۷۰ متر است. زمین لازم از تقسیم این عدد بر سطح اشغال مجاز به‌دست می‌آید (مثال حسابی، بدون عقب‌نشینی و حیاط):
| اگر سطح اشغال مجاز | زمین لازم حدود |
|---|---|
| ۴۰٪ | ۱۷۵ متر |
| ۵۰٪ | ۱۴۰ متر |
| ۶۰٪ | ۱۱۷ متر |
اینها فقط مثال حسابیاند. سطح اشغال، تراکم، عقب‌نشینی و حداکثر ارتفاع مجاز را شهرداری برای زمین شما تعیین میکند؛ پیش از هر تصمیم از شهرداری استعلام کنید.
ضوابط زمین خودتان (که شهرداری اعلام میکند) را در ماشین‌حساب سطح اشغال و تراکم وارد کنید تا ببینید این برنامه در آن جا میشود یا نه.
هر اتاق را تا حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد می‌توان کوچک یا بزرگ کرد، به شرط اینکه جمع فضاها ثابت بماند؛ ولی هر تغییر چیدمان را با مهندس طراح بررسی کنید.
در محل‌های مشمول ماده ۴ قانون نظام مهندسی، شهرداری‌ها فقط نقشه‌هایی را می‌پذیرند که اشخاص دارای پروانهٔ اشتغال به کار امضا کرده باشند[۱۲] و طراحی‌های معماری، سازه و تأسیسات باید توسط اشخاص حقوقی یا دفاتر مهندسی طراحی صلاحیت‌دار تهیه شود[۱۳]. پس این صفحه برای گفتگوی اولیه با معمار است، نه جایگزین نقشه. مراحل بعد: پروانهٔ ساختمان، مهندس ناظر و چک‌لیست مراحل ساخت.
این بندها در مقررات ساختمان با منبع فهرست شده‌اند. ویرایش‌های جدیدتر ممکن است متفاوت باشند؛ مرجع نهایی متن رسمی و ضوابط شهرداری است.
این صفحه راهنمای عمومی و نمونهٔ آموزشی است و جایگزین مشاورهٔ مهندسی نیست. اعداد مساحت پیشنهادی‌اند؛ مقررات و ضوابط شهرداری را مرجع رسمی تعیین میکند.
اگر سطح اشغال مجاز ۶۰٪ باشد حدود ۱۱۷ متر، اگر ۵۰٪ حدود ۱۴۰ متر و اگر ۴۰٪ حدود ۱۷۵ متر لازم است. سطح اشغال مجاز را شهرداری تعیین میکند؛ اینها فقط مثال حسابیاند.
برای دو تا سه نفر؛ اگر فرزند دارید اتاق چندمنظوره میتواند اتاق او شود.
ساختمان از چهار سمت آزاد فرض شده و پنجره میتواند روی همهٔ ضلعها باشد؛ ورودی از حیاط است و دیوار مشترک ندارد. در عوض زمین، فونداسیون و بام جداگانه لازم است.
در این نمونه جمع فضاها ۵۸٫۵ متر از ۷۰ متر زیربناست؛ باقی (۱۱٫۵ متر، ۱۶٪) سهم دیوار، ستون و شفت تأسیسات است. این نسبت تقریبی است.
نه. نمودار فقط نسبت مساحتها و همجواری فضاها را نشان میدهد و در، پنجره، ستون و ابعاد واقعی ندارد. نقشهٔ قابلارائه به شهرداری را باید شخص دارای پروانهٔ اشتغال تهیه و امضا کند.
همهٔ نمونه برنامه‌های فضایی · نقشه ویلا و خانهٔ حیاط‌دار · ویلا ۸۰ متری دوخوابه · آپارتمان ۵۰ متری یک‌خوابه · خانه باغ ۶۰ متری · آپارتمان ۸۰ متری دوخوابه · برنامهٔ فضایی با هوش مصنوعی · ماشین‌حساب هزینهٔ ساخت · هزینهٔ ساخت هر متر
آرک‌وایز