آخرین بررسی: ۲۵ مهر ۱۴۰۵ · نمونهٔ آموزشی (نه نقشهٔ اجرایی)
«زیربنا» در این صفحه یعنی متراژ کل واحد با احتساب دیوارها و ستون‌ها؛ عددهای جدول فقط مساحت داخلی هر فضاست. جمع فضاها ۱۰۰ متر است و باقی (۲۰ متر، ۱۷٪) سهم دیوار، ستون و شفت تأسیسات است؛ تعریف دقیق متراژ در سند یا قرارداد شما ممکن است فرق کند (زیربنا، مفید و ناخالص).
| فضا | مساحت (م²) | توضیح |
|---|---|---|
| نشیمن | ۲۵ | پذیرایی اصلی؛ رو به حیاط. |
| ناهارخوری | ۹ | مجاور آشپزخانه. |
| آشپزخانه | ۱۰ | ردیف U یا L؛ می‌تواند به حیاط پشتی هم راه داشته باشد. |
| خواب اصلی | ۱۳٫۵ | تخت دونفره و کمد؛ سرویس اختصاصی کنار آن. |
| سرویس خواب اصلی | ۳٫۵ | حمام و توالت خصوصی. |
| خواب دوم | ۱۰ | اتاق فرزند. |
| خواب سوم | ۹ | اتاق فرزند دوم یا اتاق کار. |
| حمام | ۴ | حمام مشترک. |
| توالت | ۱٫۷ | توالت مهمان؛ بهتر است نزدیک ورودی باشد. |
| ورودی و راهرو | ۱۰٫۵ | ورودی و مسیر دسترسی؛ در یکطبقه ممکن است حیاط‌خانه هم باشد. |
| انباری | ۳٫۸ | انباری یا رختشویخانه. |
| جمع فضاها | ۱۰۰ | از زیربنای ۱۲۰ متر |
سهم هر گروه از جمع فضاها:
در این نمودار هر چهار ضلع ساختمان می‌تواند پنجره داشته باشد. پیکان سبز محل ورودی است. حاشیهٔ خط‌چین حیاط را نشان میدهد. این نمودار فقط نسبت مساحتها و همجواری فضاها را نشان میدهد؛ در، پنجره، ستون، دیوار باربر و ابعاد واقعی ندارد، پس نقشهٔ معماری یا اجرایی نیست و برای گرفتن پروانه یا ساخت قابل استفاده نیست.
مساحتی که در خانهٔ دوطبقه صرف پلکان میشود (حدود ۶ تا ۸ متر در هر طبقه) اینجا به اتاق‌ها می‌رسد.
چون ساختمان از چند سمت به حیاط باز است، اتاق‌های نشیمن، خواب و آشپزخانه می‌توانند دستکم یک دیوار خارجی داشته باشند.
حیاط فقط نشان‌دهندهٔ وجود زمین اطراف است. جای ساختمان روی زمین، عقب‌نشینی و سطح اشغال را ضوابط شهرداری و شکل زمین تعیین میکند.
مبحث ۴ مقررات ملی ساختمان (ویرایش سوم ۱۳۹۶، ویرایش جاری[۱۴]) برای تصرف‌های مسکونی حداقل‌هایی دارد. جدول زیر فقط مساحتها را می‌سنجد؛ پهنای اتاق‌ها، ارتفاع سقف، عرض در و دید و نور را فقط نقشهٔ واقعی نشان میدهد و مهندس طراح و شهرداری کنترل می‌کنند.
| حداقل در مبحث ۴ | در این برنامه | وضعیت |
|---|---|---|
| یکی از فضاهای اقامت دستکم ۱۲ م² (پهنا دستکم ۲٫۷۰ متر)[۱] | بزرگ‌ترین اتاق خواب («خواب اصلی»): ۱۳٫۵ م² | ✓ هم‌خوان |
| هر فضای اقامت دستکم ۶٫۵۰ م² و عرض ۲٫۱۵ متر[۲، ۳] | کوچک‌ترین اتاق خواب («خواب سوم»): ۹ م² | ✓ هم‌خوان |
| آشپزخانه دستکم ۵٫۵ م² (فقط پخت‌وپز)، عرض دستکم ۱٫۸۰ متر[۴، ۵] | «آشپزخانه»: ۱۰ م² | ✓ هم‌خوان |
| فضای بهداشتی مستقل دستکم ۱٫۰۰ × ۱٫۲۰ متر (۱٫۲۰ م²)[۶] | کوچک‌ترین («توالت»): ۱٫۷ م² | ✓ هم‌خوان |
بقیهٔ حداقل‌ها (سرویس، ارتفاع سقف، در، راهرو و پله) را در حداقل مساحت و ابعاد طبق مبحث ۴ ببینید. ضوابط شهرداری هر شهر ممکن است سخت‌گیرانه‌تر باشد و ویرایش‌ها تغییر می‌کنند؛ مرجع نهایی متن رسمی و مرجع صدور پروانه است.
سطح اشغال نسبت زیربنای طبقهٔ همکف به مساحت زمین است. زیربنای طبقهٔ همکف این خانه حدود ۱۲۰ متر است. زمین لازم از تقسیم این عدد بر سطح اشغال مجاز به‌دست می‌آید (مثال حسابی، بدون عقب‌نشینی و حیاط):
| اگر سطح اشغال مجاز | زمین لازم حدود |
|---|---|
| ۴۰٪ | ۳۰۰ متر |
| ۵۰٪ | ۲۴۰ متر |
| ۶۰٪ | ۲۰۰ متر |
این‌ها فقط مثال حسابی‌اند. سطح اشغال، تراکم، عقب‌نشینی و حداکثر ارتفاع مجاز را شهرداری برای زمین شما تعیین میکند؛ پیش از هر تصمیم از شهرداری استعلام کنید.
هر اتاق را تا حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد می‌توان کوچک یا بزرگ کرد، به شرط اینکه جمع فضاها ثابت بماند؛ ولی هر تغییر چیدمان را با مهندس طراح بررسی کنید.
در محل‌های مشمول ماده ۴ قانون نظام مهندسی، شهرداری‌ها فقط نقشه‌هایی را می‌پذیرند که اشخاص دارای پروانهٔ اشتغال به کار امضا کرده باشند[۱۵] و طراحی‌های معماری، سازه و تأسیسات باید توسط اشخاص حقوقی یا دفاتر مهندسی طراحی صلاحیت‌دار تهیه شود[۱۶]. پس این صفحه برای گفتگوی اولیه با معمار است، نه جایگزین نقشه. مراحل بعد: پروانهٔ ساختمان، مهندس ناظر و چک‌لیست مراحل ساخت.
این بندها در مقررات ساختمان با منبع فهرست شده‌اند. ویرایش‌های جدیدتر ممکن است متفاوت باشند؛ مرجع نهایی متن رسمی و ضوابط شهرداری است.
این صفحه راهنمای عمومی و نمونهٔ آموزشی است و جایگزین مشاورهٔ مهندسی نیست. اعداد مساحت پیشنهادی‌اند؛ مقررات و ضوابط شهرداری را مرجع رسمی تعیین میکند.
اگر سطح اشغال مجاز ۶۰٪ باشد حدود ۲۰۰ متر، اگر ۵۰٪ حدود ۲۴۰ متر و اگر ۴۰٪ حدود ۳۰۰ متر لازم است. سطح اشغال مجاز را شهرداری تعیین میکند.
قطعی نیست. یکطبقه برای همان زیربنا فونداسیون و بام بیشتری میخواهد ولی پلکان ندارد. برای زمین خودتان از مهندس برآورد بگیرید.
فقط اگر سطح اشغال مجاز دستکم ۶۰٪ باشد و عقبنشینیها اجازه دهند. در غیر این صورت دوطبقه مناسبتر است.
نه. نمودار فقط نسبت مساحتها و همجواری فضاها را نشان میدهد و در، پنجره، ستون و ابعاد واقعی ندارد. نقشهٔ قابلارائه به شهرداری را باید شخص دارای پروانهٔ اشتغال تهیه و امضا کند.
همهٔ نمونه برنامه‌های فضایی · خانه دوطبقه ۱۲۰ متری · ویلایی ۱۵۰ متری حیاط‌دار · خانه ۱۰۰ متری سه‌خوابه · برنامهٔ فضایی با هوش مصنوعی · ماشین‌حساب هزینهٔ ساخت · هزینهٔ ساخت هر متر
آرک‌وایز