آخرین بررسی: ۲۶ مهر ۱۴۰۵ · نمونه‌های آموزشی (نه نقشهٔ اجرایی)
در هر کارت نمودار طبقهٔ همکف دیده می‌شود؛ روی کارت بزنید تا هر دو طبقه، جدول مساحتها و حداقل‌های مبحث ۴ را ببینید.
مقایسه بر اساس متراژ یا نوع دیگر: نقشه خانه ۱۰۰ متری (مقایسهٔ نمونهها) · نقشه ۱۲۰ متری (مقایسهٔ نمونهها) · نقشه ویلا و خانهٔ حیاط‌دار · نقشه آپارتمان ۳۰ تا ۱۵۰ متری · همهٔ نمونهها
پلکان در این چهار نمونه ۶ تا ۸ متر در هر طبقه است و در دو نمودار دقیقاً روی هم می‌افتد. در جدول زیر سهم رفت‌وآمد (ورودی، راهرو و دو بار پلکان) از ۱۸٫۵ تا ۳۵ متر است.
| نمونه | زیربنا | طبقه | خواب | فضاهای عمومی | فضاهای خصوصی | سرویس‌ها | ورودی و رفت‌وآمد | انباری و خدماتی |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| دوبلکس ۱۰۰ متری | ۱۰۰ | ۲ | ۲ خواب | ۲۹ | ۲۶ | ۵٫۵ | ۱۸٫۵ | ۵ |
| دوبلکس (دوطبقه) ۱۲۰ متری | ۱۲۰ | ۲ | ۳ خواب | ۳۵ | ۲۹٫۵ | ۵٫۷ | ۲۳٫۸ | ۶ |
| خانه دوبلکس ۱۵۰ متری | ۱۵۰ | ۲ | ۴ خواب | ۳۶ | ۴۴٫۵ | ۱۰ | ۲۹ | ۵ |
| خانه دوطبقه ۲۰۰ متری | ۲۰۰ | ۲ | ۴ خواب | ۶۱ | ۵۲ | ۱۱ | ۳۵ | ۹ |
همهٔ اعداد متر مربع‌اند و هر ستون جمع مساحت فضاهای همان گروه است: عمومی (نشیمن، ناهارخوری، آشپزخانه)، خصوصی (اتاق‌های خواب و کار)، سرویس‌ها (حمام، توالت، رختشویخانه)، رفت‌وآمد (ورودی، راهرو، پلکان) و خدماتی (انباری و کمد).
پلکان ۱۴٪ مساحت مفید هر طبقه در نمونهٔ ۱۰۰ متری، ۱۴٪ در ۱۲۰ متری، ۱۲٪ در ۱۵۰ متری و ۱۰٪ در ۲۰۰ متری است؛ هر چه خانه کوچک‌تر باشد سهم پلکان بیشتر می‌شود.
در هر چهار نمونه نشیمن و آشپزخانه در همکف و اتاق‌های خواب اصلی در طبقهٔ اول‌اند. در ۱۵۰ و ۲۰۰ متر یک اتاق مهمان هم در همکف آمده (برای مهمان یا فرد سالمند)؛ در ۱۰۰ و ۱۲۰ متر همهٔ اتاق‌های خواب بالا هستند.
دوبلکس ۱۰۰ متری این صفحه یک واحد (با دو ضلع پنجره‌دار و دیوار مشترک) است و زمین جدا ندارد. برای سه خانهٔ مستقل، چون هر طبقه نصف زیربناست، با سطح اشغال ۵۰٪ زمین لازم تقریباً برابر کل زیربناست: ۱۲۰ متر برای ۱۲۰، ۱۵۰ برای ۱۵۰ و ۲۰۰ برای ۲۰۰ متری. اگر سطح اشغال مجاز کمتر باشد، زمین بیشتری می‌خواهید.
ابعاد پلکان به ارتفاع طبقه و عرض و عمق پله بستگی دارد. با ماشین‌حساب پله تعداد پله و عمق را بسنجید و کنترل نهایی را به مهندس طراح بسپارید.
زمین لازم از تقسیم زیربنای طبقهٔ همکف بر سطح اشغال مجاز به‌دست می‌آید. جدول زیر برای نمونه‌هایی است که ساختمانی مستقل روی زمین خودشان‌اند (متر مربع):
| نمونه | زیربنای همکف | زمین با سطح اشغال ۶۰٪ | ۵۰٪ | ۴۰٪ |
|---|---|---|---|---|
| دوبلکس (دوطبقه) ۱۲۰ متری | ۶۰ | ۱۰۰ | ۱۲۰ | ۱۵۰ |
| خانه دوبلکس ۱۵۰ متری | ۷۵ | ۱۲۵ | ۱۵۰ | ۱۸۸ |
| خانه دوطبقه ۲۰۰ متری | ۱۰۰ | ۱۶۷ | ۲۰۰ | ۲۵۰ |
دوبلکس ۱۰۰ متری یک واحد با دیوار مشترک است و زمین جدا برایش حساب نشده.
این‌ها فقط مثال حسابی‌اند (بدون عقب‌نشینی و حیاط). سطح اشغال، تراکم، عقب‌نشینی و حداکثر ارتفاع مجاز را شهرداری برای زمین شما تعیین میکند؛ پیش از هر تصمیم استعلام کنید و عدد خودتان را در ماشین‌حساب سطح اشغال و تراکم بسنجید.
مبحث ۴ مقررات ملی ساختمان (ویرایش سوم ۱۳۹۶، ویرایش جاری[۱]) برای فضاهای اقامت، آشپزخانه و سرویس‌ها حداقل مساحت دارد؛ مثلاً هر فضای اقامت دست‌کم ۶٫۵۰ متر مربع و عرض ۲٫۱۵ متر[۲، ۳]. در این نمونهها کوچک‌ترین اتاق خواب ۸ متر است. در صفحهٔ هر نمونه جدول کامل مبحث ۴ آمده و برای هر ۴ نمونه همهٔ ردیف‌های مساحت «هم‌خوان» است. این جدول فقط مساحتها را می‌سنجد؛ پهنای اتاق‌ها، ارتفاع سقف، دید و نور را فقط نقشهٔ واقعی نشان می‌دهد و مهندس طراح و شهرداری کنترل می‌کنند. بقیهٔ حداقل‌ها را در حداقل مساحت و ابعاد طبق مبحث ۴ ببینید.
در محل‌های مشمول ماده ۴ قانون نظام مهندسی، شهرداری‌ها فقط نقشه‌هایی را می‌پذیرند که اشخاص دارای پروانهٔ اشتغال به کار امضا کرده باشند[۴]. پس این صفحه‌ها برای گفتگوی اولیه با معمار و مقایسهٔ چیدمان‌اند، نه جایگزین نقشه. مراحل بعد: پروانهٔ ساختمان، مهندس ناظر و چک‌لیست مراحل ساخت.
این بندها در مقررات ساختمان با منبع فهرست شده‌اند. ویرایش‌های جدیدتر ممکن است متفاوت باشند؛ مرجع نهایی متن رسمی و ضوابط شهرداری است.
این صفحه راهنمای عمومی و نمونهٔ آموزشی است و جایگزین مشاورهٔ مهندسی نیست. اعداد مساحت پیشنهادی‌اند؛ مقررات و ضوابط شهرداری را مرجع رسمی تعیین میکند.
خانه یا واحدی که فضاهایش در دو طبقه و با پلکان داخلی قرار دارند. به ساختمان سه‌طبقه با پلکان داخلی تریبلکس می‌گویند.
معمولاً مجموع زیربنای دو طبقه است، ولی گاهی هر طبقه را ۱۰۰ متر می‌گویند. در این صفحه مجموع دو طبقه ۱۰۰ متر است. هنگام خرید یا ساخت روشن کنید کدام معنا مد نظر است.
هر طبقه حدود ۶۰ متر است؛ با سطح اشغال ۶۰٪ حدود ۱۰۰ متر، با ۵۰٪ حدود ۱۲۰ متر و با ۴۰٪ حدود ۱۵۰ متر زمین لازم است. این‌ها مثال حسابی‌اند و عدد مجاز را شهرداری اعلام میکند.
در این نمونهها ۶ تا ۸ متر در هر طبقه؛ یعنی ۷ متر در هر طبقه برای دوبلکس ۱۲۰ متری (۱۴٪ مساحت مفید هر طبقه).
دوبلکس زیربنای هر طبقه را نصف میکند و زمین کمتری میخواهد ولی پلکان دارد؛ ویلای یکطبقه (فلت) پلکان ندارد ولی زمین بیشتری میخواهد. برای ۱۲۰ متر زیربنا با سطح اشغال ۵۰٪ حدود ۲۴۰ متر زمین برای فلت در برابر ۱۲۰ متر برای دوبلکس لازم است.
نه. نمودارها فقط نسبت مساحتها و همجواری فضاها را نشان میدهند و در، پنجره، ستون و ابعاد واقعی ندارند. نقشهٔ قابلارائه به شهرداری را باید شخص دارای پروانهٔ اشتغال تهیه و امضا کند.
نقشه خانه ۱۰۰ متری (مقایسهٔ نمونهها) · نقشه ۱۲۰ متری (مقایسهٔ نمونهها) · نقشه ویلا و خانهٔ حیاط‌دار · نقشه آپارتمان ۳۰ تا ۱۵۰ متری · همهٔ نمونه برنامه‌های فضایی · ماشین‌حساب پله · ارتفاع نرده و دستگرد پله · برنامهٔ فضایی با هوش مصنوعی
آرک‌وایز