آخرین بررسی: ۲۵ مهر ۱۴۰۵ · تهیه‌شده بر پایهٔ متن‌های منتشرشده با ذکر منبع
خلاصهٔ پاسخ. ناظر مهندس دارای پروانهٔ اشتغال است که اجرای ساختمان را کنترل میکند: نظارت بر انطباق با پروانه و نقشهها، گزارش پایان هر مرحله و گواهی پایان کار. در ساختمانهای مشمول ماده ۴، اجرا باید زیر نظر ناظر باشد[۱]، ناظر هنگام صدور پروانه توسط سازمان نظام مهندسی استان انتخاب میشود[۲] و نمیتواند مجری همان ساختمان باشد[۳].
ناظر کیست و چه زمانی لازم است؟
طبق آیین‌نامهٔ اجرایی ماده ۳۳، عملیات اجرایی تمام ساختمانهای مشمول ماده ۴ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان باید تحت نظارت ناظر انجام شود؛ ناظر در حیطهٔ صلاحیت پروانهٔ اشتغال خود نظارت میکند.[۱] ماده ۴ قانون نیز تعیین میکند که در هر محل از تاریخی که وزارت راه و شهرسازی اعلام کند، اشتغال به امور فنی ساختمان و شهرسازی مستلزم داشتن صلاحیت (برای مهندسان: پروانهٔ اشتغال به کار مهندسی) است.[۴]
ناظر چطور انتخاب میشود؟
ناظر هنگام صدور پروانهٔ ساختمان توسط سازمان نظام مهندسی ساختمان استان انتخاب و به مالک و مرجع صدور پروانه معرفی میشود. ناظر نمیتواند شاغل در دستگاه صادرکنندهٔ پروانه در همان منطقه‌ای باشد که ساختمان در آن احداث میشود.[۲]
وظایف ناظر
نظارت بر انطباق: نظارت بر انطباق ساختمان با مشخصات پروانه، نقشهها و محاسبات فنی و گواهی مطابقت اجرا در پایان کار.[۵]
گزارش مراحل: ارائهٔ گزارش پایان هر مرحلهٔ اصلی (پی‌سازی، اسکلت، سفت‌کاری، نازک‌کاری، پایان کار) به مرجع صدور پروانه و اعلام تخلف‌های مشاهده‌شده به مرجع صدور پروانه و سازمان نظام مهندسی استان.[۶]
مجوز تغییرات: اعمال هرگونه تغییر در حین اجرا مستلزم کسب مجوز کتبی ناظر است.[۷]
ناظر چه کارهایی را نمیتواند بکند؟
ناظر نمیتواند مجری تمام یا بخشی از ساختمان تحت نظارت خود باشد و نیز نمیتواند هیچ رابطهٔ مالی با مالک ایجاد کند یا به‌نحوی عمل کند که در پروژه منفعتی داشته باشد؛ اما انجام نظارت توسط طراح ساختمان بلامانع است.[۳] ارائهٔ خدمات طراحی، اجرا و نظارت توسط کسی که مسئولیت بررسی یا تأیید نقشه یا کنترل ساختمان همان پروژه را هم بر عهده دارد، طبق ماده ۳۲ قانون تخلف شمرده میشود.[۸]
ناظر یا مجری؟ فرق چیست
مجری نمایندهٔ فنی مالک در اجرای ساختمان است و به ناظر پاسخگوست؛[۹] ناظر مستقل از مجری بر کار او نظارت میکند. تفصیل وظایف مجری را در مجری ساختمان کیست؟ ببینید.
آیین‌نامه اجرایی ماده (۳۳) قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، ماده ۲۱ (مصوب ۱۳۸۳/۴/۱۷ هیئت وزیران) — متن منبع «عملیات اجرایی تمامی ساختمانهای مشمول ماده (۴) قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان باید تحت نظارت ناظر انجام پذیرد»
آیین‌نامه اجرایی ماده (۳۳) قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، ماده ۲۴ (مصوب ۱۳۸۳/۴/۱۷ هیئت وزیران) — متن منبع «ناظر، به هنگام صدور پروانه ساختمان توسط سازمان نظام مهندسی ساختمان استان انتخاب شده»
آیین‌نامه اجرایی ماده (۳۳) قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، ماده ۲۵ (مصوب ۱۳۸۳/۴/۱۷ هیئت وزیران) — متن منبع «ناظر نمیتواند مجری تمام یا بخشی از ساختمان تحت نظارت خود باشد»
قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، ماده ۴ (مصوب ۱۳۷۴/۱۲/۲۲ مجلس (تأیید شورای نگهبان ۱۳۷۴/۱۲/۲۷)؛ متن با اصلاحات بعدی در منبع) — متن منبع «این صلاحیت در مورد مهندسان از طریق پروانه اشتغال به کار مهندسی»
آیین‌نامه اجرایی ماده (۳۳) قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، ماده ۲۲ (مصوب ۱۳۸۳/۴/۱۷ هیئت وزیران) — متن منبع «در پایان کار مطابقت عملیات اجرایی ساختمان را با مدارک فوق، گواهی نمایند»
آیین‌نامه اجرایی ماده (۳۳) قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، ماده ۲۳ (مصوب ۱۳۸۳/۴/۱۷ هیئت وزیران) — متن منبع «ناظران باید گزارش پایان هر یک از مراحل اصلی کار خود را به مرجع»
آیین‌نامه اجرایی ماده (۳۳) قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، ماده ۱۴، تبصره (مصوب ۱۳۸۳/۴/۱۷ هیئت وزیران) — متن منبع «اعمال هرگونه تغییر، مستلزم کسب مجوز کتبی ناظر خواهد بود»
قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، ماده ۳۲، بند د (مصوب ۱۳۷۴/۱۲/۲۲ مجلس (تأیید شورای نگهبان ۱۳۷۴/۱۲/۲۷)؛ متن با اصلاحات بعدی در منبع) — متن منبع «ارایه خدمات مهندسی طراحی، اجرا و نظارت توسط اشخاص حقیقی و حقوقی که مسوولیت بررسی یا تایید نقشه»
آیین‌نامه اجرایی ماده (۳۳) قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، ماده ۱۰ (مصوب ۱۳۸۳/۴/۱۷ هیئت وزیران) — متن منبع «مجری ساختمان، نماینده فنی مالک در اجرای ساختمان بوده و پاسخگوی کلیه مراحل اجرای کار به ناظر»
این بندها در مقررات ساختمان با منبع فهرست شده‌اند. ویرایش‌های جدیدتر ممکن است متفاوت باشند؛ مرجع نهایی متن رسمی و ضوابط شهرداری است.
این مطلب راهنمای عمومی است و جایگزین مشاورهٔ مهندسی یا حقوقی نیست. برای پروندهٔ خودتان با شهرداری، سازمان نظام مهندسی ساختمان یا مشاور متخصص هماهنگ کنید.
پرسش‌های پرتکرار
مهندس ناظر چیست؟
مهندسی دارای پروانهٔ اشتغال که اجرای ساختمان را کنترل میکند: نظارت بر انطباق با پروانه و نقشهها، گزارش مراحل اصلی کار و گواهی مطابقت اجرا در پایان کار.
مهندس ناظر کیست و چه کسی او را انتخاب میکند؟
ناظر هنگام صدور پروانه توسط سازمان نظام مهندسی ساختمان استان انتخاب و به مالک و مرجع صدور پروانه معرفی میشود.
وظیفهٔ مهندس ناظر چیست؟
نظارت بر انطباق اجرا با پروانه و نقشهها، ارائهٔ گزارش پایان مراحل اصلی کار، صدور مجوز کتبی برای تغییرات و گواهی مطابقت در پایان کار.
ناظر میتواند مجری هم باشد؟
نه. ناظر نمیتواند مجری تمام یا بخشی از ساختمان تحت نظارت خود باشد؛ اما نظارت توسط طراح ساختمان بلامانع است.
بدون ناظر میشود ساخت؟
در ساختمانهای مشمول ماده ۴ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، عملیات اجرایی باید تحت نظارت ناظر انجام شود. دامنهٔ شمول (کدام محلها) را وزارت راه و شهرسازی اعلام میکند؛ مشمولبودن شهر یا منطقهٔ خودتان را از شهرداری و سازمان نظام مهندسی استان استعلام کنید.
آرک‌وایز