نقشه آپارتمان ۱۵۰ متری سه‌خوابه: مساحت هر فضا و چیدمان پیشنهادی

آخرین بررسی: ۲۵ مهر ۱۴۰۵ · نمونهٔ آموزشی (نه نقشهٔ اجرایی)

برنامهٔ فضایی: مساحت هر فضا

«زیربنا» در این صفحه یعنی متراژ کل واحد با احتساب دیوارها و ستون‌ها؛ عددهای جدول فقط مساحت داخلی هر فضاست. جمع فضاها ۱۲۶ متر است و باقی (۲۴ متر، ۱۶٪) سهم دیوار، ستون و شفت تأسیسات است؛ تعریف دقیق متراژ در سند یا قرارداد شما ممکن است فرق کند (زیربنا، مفید و ناخالص).

سهم هر گروه از جمع فضاها:

نمودار شماتیک چیدمان

در این نمودار فقط دو ضلع روبه‌روی هم (بالا و پایین) پنجره دارند و دو ضلع دیگر دیوار مشترک با واحد مجاور است. پیکان سبز محل ورودی است. این نمودار فقط نسبت مساحت‌ها و هم‌جواری فضاها را نشان می‌دهد؛ در، پنجره، ستون، دیوار باربر و ابعاد واقعی ندارد، پس نقشهٔ معماری یا اجرایی نیست و برای گرفتن پروانه یا ساخت قابل استفاده نیست.

ویژگی‌های همین چیدمان

• «آشپزخانه» و «ناهارخوری» دیوار مشترک دارند.
• «ناهارخوری» و «نشیمن» کنار هم‌اند.
• «ورودی و راهرو» به «نشیمن» می‌رسد.
• «سرویس خواب اصلی» کنار «خواب اصلی» قرار گرفته است.
• «کمد لباس اصلی» کنار «خواب اصلی» است.
• «حمام» کنار «خواب دوم» قرار گرفته است.
• «حمام» کنار «خواب سوم» قرار گرفته است.
• «توالت مهمان» نزدیک «ورودی و راهرو» است.
• اتاق‌های خواب از راهرو یا پلکان باز می‌شوند و مستقیماً از نشیمن دسترسی ندارند.
• همهٔ اتاق‌های خواب، نشیمن و آشپزخانه دست‌کم یک دیوار نورگیر دارند.
• ورودی واحد از ضلع کناری (سمت راه‌پله و پاگرد ساختمان) فرض شده و دو ضلع نورگیر سالم مانده‌اند.

چرا این تقسیم‌بندی؟

فضای مشترک و خواب اصلی

نشیمن و ناهارخوری ۴۳٪ جمع فضاهاست و خواب اصلی با سرویس و کمد خودش بخش بزرگی از بخش خصوصی را می‌گیرد؛ این همان فضای بیشتر نسبت به ۱۲۰ متر است.

کمد لباس مستقل

جداکردن کمد لباس (۴ متر) باعث می‌شود اتاق خواب سبک‌تر بماند و لباس‌ها در یک نقطهٔ ثابت جمع شوند.

راهرو بزرگ‌تر

ورودی و راهرو ۹٪ جمع فضاهاست؛ با ۳ اتاق خواب و فضای مشترک بزرگ، مسیرها طولانی‌تر می‌شوند و باید دقیق طراحی شوند.

این برنامه با مبحث ۴ چقدر می‌خواند؟

مبحث ۴ مقررات ملی ساختمان (ویرایش سوم ۱۳۹۶، ویرایش جاری^[۱۱]) برای تصرف‌های مسکونی حداقل‌هایی دارد. جدول زیر فقط مساحت‌ها را می‌سنجد؛ پهنای اتاق‌ها، ارتفاع سقف، عرض در و دید و نور را فقط نقشهٔ واقعی نشان می‌دهد و مهندس طراح و شهرداری کنترل می‌کنند.

قاعده‌هایی که روی چیدمان اثر می‌گذارند

• در واحد ۷۵ مترمربع و بیشتر، آشپزخانهٔ باز یا دیواری نباید طوری باشد که از نشیمن عمومی یا سالن، دید مستقیم به قسمت‌های اصلی پخت‌وپز و کار آشپزخانه وجود داشته باشد^[۷]، و آشپزخانهٔ دیواری که مستقیماً به نشیمن باز شود مجاز نیست^[۸]. پس «اپن کامل» در این متراژ مشکل مقرراتی دارد؛ شکل میانی را با مهندس و شهرداری روشن کنید.
• در همین متراژ آشپزخانهٔ باز هم باید نور طبیعی مستقل داشته باشد^[۹]؛ در نمودار، آشپزخانه روی دیوار نورگیر قرار گرفته است.
• دسترسی به اتاق‌های خواب نباید مستقیماً از یک اتاق دیگر یا از نشیمن عمومی یا سالن باشد، مگر با پیش‌ورودی یا فضای تقسیم مناسب (و چند استثنای دیگر)؛ در هر حالت با باز بودن در اتاق، نباید از نشیمن دید مستقیم به قسمت خواب باشد^[۱۰].

بقیهٔ حداقل‌ها (سرویس، ارتفاع سقف، در، راهرو و پله) را در حداقل مساحت و ابعاد طبق مبحث ۴ ببینید. ضوابط شهرداری هر شهر ممکن است سخت‌گیرانه‌تر باشد و ویرایش‌ها تغییر می‌کنند؛ مرجع نهایی متن رسمی و مرجع صدور پروانه است.

این برنامه برای چه کسی مناسب است؟

• خانوادهٔ چهار تا شش‌نفره که فضای پذیرایی بزرگ می‌خواهد.
• کسی که خواب اصلی با کمد لباس و سرویس اختصاصی می‌خواهد.
• مقایسه با نمونهٔ ۱۲۰ متری سه‌خوابه.

چطور با نیاز خودتان تطبیق دهید؟

• اگر چهار خواب می‌خواهید: کمد لباس و انباری را کوچک کنید یا ناهارخوری را با نشیمن یکی کنید.
• اگر خانوادهٔ شلوغ نیستید: خواب سوم را اتاق کار یا اتاق ورزش کنید.
• اگر بالکن بزرگ دارید: آن را به نشیمن وصل کنید؛ بالکن در این جدول حساب نشده است.

هر اتاق را تا حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد می‌توان کوچک یا بزرگ کرد، به شرط اینکه جمع فضاها ثابت بماند؛ ولی هر تغییر چیدمان را با مهندس طراح بررسی کنید.

اشتباه‌های رایج در این اندازه

• بزرگ‌کردن نشیمن به قیمت کوچک‌شدن اتاق‌های خواب دوم و سوم.
• جداکردن آشپزخانه از ناهارخوری با راهرو.
• نگذاشتن توالت مهمان نزدیک ورودی.

پیش از ساخت: نقشه را چه کسی باید تهیه کند؟

در محل‌های مشمول ماده ۴ قانون نظام مهندسی، شهرداری‌ها فقط نقشه‌هایی را می‌پذیرند که اشخاص دارای پروانهٔ اشتغال به کار امضا کرده باشند^[۱۲] و طراحی‌های معماری، سازه و تأسیسات باید توسط اشخاص حقوقی یا دفاتر مهندسی طراحی صلاحیت‌دار تهیه شود^[۱۳]. پس این صفحه برای گفتگوی اولیه با معمار است، نه جایگزین نقشه. مراحل بعد: پروانهٔ ساختمان، مهندس ناظر و چک‌لیست مراحل ساخت.

منابع

1. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، بند ۴-۷-۱-۱-۸ — نقل‌قول و منبع
2. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، بند ۴-۵-۲-۲-۱ — نقل‌قول و منبع
3. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، بند ۴-۵-۲-۲-۲ — نقل‌قول و منبع
4. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، بند ۴-۷-۱-۱-۱۰ — نقل‌قول و منبع
5. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، بند ۴-۷-۱-۱-۱۲ — نقل‌قول و منبع
6. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، بند ۴-۷-۱-۱-۱۸ — نقل‌قول و منبع
7. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، بند ۴-۷-۱-۱-۲ — نقل‌قول و منبع
8. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، بند ۴-۷-۱-۱-۲ — نقل‌قول و منبع
9. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، بند ۴-۷-۱-۱-۱۴ — نقل‌قول و منبع
10. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، بند ۴-۷-۱-۱-۲ — نقل‌قول و منبع
11. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، فهرست مواد آزمون رشتهٔ عمران — نقل‌قول و منبع
12. قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، ماده ۳۰ — نقل‌قول و منبع
13. آیین‌نامه اجرایی ماده (۳۳) قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، ماده ۵ — نقل‌قول و منبع

این بندها در مقررات ساختمان با منبع فهرست شده‌اند. ویرایش‌های جدیدتر ممکن است متفاوت باشند؛ مرجع نهایی متن رسمی و ضوابط شهرداری است.

این صفحه راهنمای عمومی و نمونهٔ آموزشی است و جایگزین مشاورهٔ مهندسی نیست. اعداد مساحت پیشنهادی‌اند؛ مقررات و ضوابط شهرداری را مرجع رسمی تعیین می‌کند.

پرسش‌های پرتکرار

ابزارها و راهنماهای مرتبط

همهٔ نمونه برنامه‌های فضایی · آپارتمان ۱۲۰ متری سه‌خوابه · ویلایی ۱۵۰ متری حیاط‌دار · خانه دوطبقه ۲۰۰ متری · برنامهٔ فضایی با هوش مصنوعی · ماشین‌حساب هزینهٔ ساخت · هزینهٔ ساخت هر متر