نقشه خانه دوبلکس ۱۰۰ متری (۵۰ + ۵۰): مساحت هر فضا و پلان شماتیک دو طبقه

آخرین بررسی: ۲۵ مهر ۱۴۰۵ · نمونهٔ آموزشی (نه نقشهٔ اجرایی)

برنامهٔ فضایی: مساحت هر فضا

«زیربنا» در این صفحه یعنی متراژ کل واحد با احتساب دیوارها و ستون‌ها؛ عددهای جدول فقط مساحت داخلی هر فضاست. جمع فضاها ۸۴ متر است و باقی (۱۶ متر، ۱۶٪) سهم دیوار، ستون و شفت تأسیسات است؛ تعریف دقیق متراژ در سند یا قرارداد شما ممکن است فرق کند (زیربنا، مفید و ناخالص).

سهم هر گروه از جمع فضاها:

نمودار شماتیک چیدمان

در این نمودار فقط دو ضلع روبه‌روی هم (بالا و پایین) پنجره دارند و دو ضلع دیگر دیوار مشترک با واحد مجاور است. پیکان سبز محل ورودی است. پلکان با خطوط موازی مشخص شده و در دو طبقه یک جاست. این نمودار فقط نسبت مساحت‌ها و هم‌جواری فضاها را نشان می‌دهد؛ در، پنجره، ستون، دیوار باربر و ابعاد واقعی ندارد، پس نقشهٔ معماری یا اجرایی نیست و برای گرفتن پروانه یا ساخت قابل استفاده نیست.

ویژگی‌های همین چیدمان

• طبقه همکف: «آشپزخانه» و «نشیمن و ناهارخوری» دیوار مشترک دارند.
• طبقه همکف: «ورودی» به «نشیمن و ناهارخوری» می‌رسد.
• طبقه همکف: «توالت مهمان» با «آشپزخانه» دیوار مشترک دارد؛ لوله‌کشی کوتاه‌تر می‌شود.
• طبقه همکف: همهٔ اتاق‌های خواب، نشیمن و آشپزخانه دست‌کم یک دیوار نورگیر دارند.
• طبقه اول: «پاگرد و راهرو» مستقیم به راه‌پله وصل است.
• طبقه اول: «حمام» کنار «خواب اصلی» قرار گرفته است.
• طبقه اول: «کمد لباس» کنار «خواب اصلی» است.
• طبقه اول: اتاق‌های خواب از راهرو یا پلکان باز می‌شوند و مستقیماً از نشیمن دسترسی ندارند.
• طبقه اول: همهٔ اتاق‌های خواب، نشیمن و آشپزخانه دست‌کم یک دیوار نورگیر دارند.

چرا این تقسیم‌بندی؟

پلکان یک‌جا برای هر دو طبقه

پلکان در هر دو طبقه ۶ متر است (۱۴٪ مساحت مفید هر طبقه) و در دو نمودار دقیقاً روی هم قرار دارد. اگر پلکان طبقه‌ها هم‌خوان نباشد، اتاق‌هایی در یک طبقه به‌ناچار ناجور می‌شوند.

عمومی پایین، خصوصی بالا

جداکردن طبقات مهمان را از بخش خواب دور می‌کند. توالت مهمان در همکف کمک می‌کند حمام طبقهٔ بالا خصوصی بماند.

انباری زیرپله

فضای زیر پلکان در دوبلکس فرصت انباری است؛ این نمونه ۲ متر برایش در نظر گرفته است.

این برنامه با مبحث ۴ چقدر می‌خواند؟

مبحث ۴ مقررات ملی ساختمان (ویرایش سوم ۱۳۹۶، ویرایش جاری^[۱۵]) برای تصرف‌های مسکونی حداقل‌هایی دارد. جدول زیر فقط مساحت‌ها را می‌سنجد؛ پهنای اتاق‌ها، ارتفاع سقف، عرض در و دید و نور را فقط نقشهٔ واقعی نشان می‌دهد و مهندس طراح و شهرداری کنترل می‌کنند.

قاعده‌هایی که روی چیدمان اثر می‌گذارند

• در واحد ۷۵ مترمربع و بیشتر، آشپزخانهٔ باز یا دیواری نباید طوری باشد که از نشیمن عمومی یا سالن، دید مستقیم به قسمت‌های اصلی پخت‌وپز و کار آشپزخانه وجود داشته باشد^[۸]، و آشپزخانهٔ دیواری که مستقیماً به نشیمن باز شود مجاز نیست^[۹]. پس «اپن کامل» در این متراژ مشکل مقرراتی دارد؛ شکل میانی را با مهندس و شهرداری روشن کنید.
• در همین متراژ آشپزخانهٔ باز هم باید نور طبیعی مستقل داشته باشد^[۱۰]؛ در نمودار، آشپزخانه روی دیوار نورگیر قرار گرفته است.
• دسترسی به اتاق‌های خواب نباید مستقیماً از یک اتاق دیگر یا از نشیمن عمومی یا سالن باشد، مگر با پیش‌ورودی یا فضای تقسیم مناسب (و چند استثنای دیگر)؛ در هر حالت با باز بودن در اتاق، نباید از نشیمن دید مستقیم به قسمت خواب باشد^[۱۱].
• در ساختمان‌های مسکونی یک و دو طبقه (گروه ۱ تا ۳) عرض مفید پلهٔ مستقیم دست‌کم ۰٫۹۰ و پله با گردش یا پاگرد ۱٫۱۰ متر است^[۱۲]؛ حداکثر ارتفاع پایهٔ ساختمان دوطبقه ۹ متر (با زیرزمین دارای پنجرهٔ نورگیر از نما) است، مگر طرح مصوب شهری مقدار دیگری تعیین کرده باشد^{[۱۳، ۱۴]}.

بقیهٔ حداقل‌ها (سرویس، ارتفاع سقف، در، راهرو و پله) را در حداقل مساحت و ابعاد طبق مبحث ۴ ببینید. ضوابط شهرداری هر شهر ممکن است سخت‌گیرانه‌تر باشد و ویرایش‌ها تغییر می‌کنند؛ مرجع نهایی متن رسمی و مرجع صدور پروانه است.

پلکان و ارتفاع طبقه

پلکان با دو شیب یا L معمولاً برای ارتفاع حدود ۳ متر به ۶ تا ۸ متر مربع در هر طبقه نیاز دارد؛ پلکان تندتر کم‌جاتر است ولی راحتی و ایمنی را کم می‌کند. ابعاد پلکان را مهندس طراح با مقررات ملی ساختمان کنترل می‌کند.

برای ابعاد پلکان از ماشین‌حساب پله هم می‌توانید کمک بگیرید.

این برنامه برای چه کسی مناسب است؟

• خانوادهٔ سه یا چهارنفره که می‌خواهد بخش خواب را از پذیرایی جدا کند.
• زمین کوچک یا باریک که نمی‌شود روی یک طبقه گسترش داد.
• کسی که دوبلکس را با آپارتمان هم‌سطح مقایسه می‌کند.

چطور با نیاز خودتان تطبیق دهید؟

• اگر سه خواب می‌خواهید: طبقهٔ بالا باید بزرگ‌تر شود؛ نمونهٔ دوطبقهٔ ۱۲۰ متری را ببینید.
• اگر سالمند یا کودک کوچک دارید: خواب اصلی و یک حمام را در همکف بیاورید؛ این طرح را با مهندس دوباره طراحی کنید.
• اگر اتاق کار لازم دارید: خواب دوم را اتاق کار کنید؛ حمام طبقهٔ بالا برای مهمان هم قابل استفاده است.

هر اتاق را تا حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد می‌توان کوچک یا بزرگ کرد، به شرط اینکه جمع فضاها ثابت بماند؛ ولی هر تغییر چیدمان را با مهندس طراح بررسی کنید.

اشتباه‌های رایج در این اندازه

• بالابردن حمام طبقهٔ بالا درست روی نشیمن یا آشپزخانه بدون برنامه برای مسیر لوله‌ها و رطوبت؛ سرویس‌ها را روی هم یا نزدیک شفت بگذارید.
• پلکان تنگ و بدون پاگرد که جابه‌جایی اثاثیه را ناممکن می‌کند.
• اتاق خواب بدون پنجرهٔ کافی در واحدی که از دو طرف به دیوار مشترک چسبیده است.

پیش از ساخت: نقشه را چه کسی باید تهیه کند؟

در محل‌های مشمول ماده ۴ قانون نظام مهندسی، شهرداری‌ها فقط نقشه‌هایی را می‌پذیرند که اشخاص دارای پروانهٔ اشتغال به کار امضا کرده باشند^[۱۶] و طراحی‌های معماری، سازه و تأسیسات باید توسط اشخاص حقوقی یا دفاتر مهندسی طراحی صلاحیت‌دار تهیه شود^[۱۷]. پس این صفحه برای گفتگوی اولیه با معمار است، نه جایگزین نقشه. مراحل بعد: پروانهٔ ساختمان، مهندس ناظر و چک‌لیست مراحل ساخت.

منابع

1. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، بند ۴-۷-۱-۱-۸ — نقل‌قول و منبع
2. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، بند ۴-۵-۲-۲-۱ — نقل‌قول و منبع
3. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، بند ۴-۵-۲-۲-۲ — نقل‌قول و منبع
4. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، بند ۴-۷-۱-۱-۱۰ — نقل‌قول و منبع
5. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، بند ۴-۷-۱-۱-۱۲ — نقل‌قول و منبع
6. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، بند ۴-۵-۳-۱ — نقل‌قول و منبع
7. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، بند ۴-۷-۱-۱-۱۸ — نقل‌قول و منبع
8. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، بند ۴-۷-۱-۱-۲ — نقل‌قول و منبع
9. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، بند ۴-۷-۱-۱-۲ — نقل‌قول و منبع
10. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، بند ۴-۷-۱-۱-۱۴ — نقل‌قول و منبع
11. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، بند ۴-۷-۱-۱-۲ — نقل‌قول و منبع
12. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، بند ۴-۷-۱-۱-۳ — نقل‌قول و منبع
13. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، بند ۴-۴-۱-۲-۱ — نقل‌قول و منبع
14. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، بند ۴-۴-۱-۱-۱ — نقل‌قول و منبع
15. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، فهرست مواد آزمون رشتهٔ عمران — نقل‌قول و منبع
16. قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، ماده ۳۰ — نقل‌قول و منبع
17. آیین‌نامه اجرایی ماده (۳۳) قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، ماده ۵ — نقل‌قول و منبع

این بندها در مقررات ساختمان با منبع فهرست شده‌اند. ویرایش‌های جدیدتر ممکن است متفاوت باشند؛ مرجع نهایی متن رسمی و ضوابط شهرداری است.

این صفحه راهنمای عمومی و نمونهٔ آموزشی است و جایگزین مشاورهٔ مهندسی نیست. اعداد مساحت پیشنهادی‌اند؛ مقررات و ضوابط شهرداری را مرجع رسمی تعیین می‌کند.

پرسش‌های پرتکرار

ابزارها و راهنماهای مرتبط

همهٔ نمونه برنامه‌های فضایی · خانه ۱۰۰ متری دوخوابه · خانه دوطبقه ۱۲۰ متری · آپارتمان ۸۰ متری دوخوابه · برنامهٔ فضایی با هوش مصنوعی · ماشین‌حساب هزینهٔ ساخت · هزینهٔ ساخت هر متر