آخرین بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ · تهیه‌شده بر پایهٔ متن‌های منتشرشده با ذکر منبع
خلاصهٔ پاسخ. ماده ۱۰۰ قانون شهرداری می‌گوید مالکان زمین و ملک در محدودهٔ شهر یا حریم آن باید پیش از شروع ساختمان از شهرداری پروانه بگیرند و شهرداری میتواند از ساخت بدون پروانه یا مخالف پروانه جلوگیری کند.[۱، ۲] اگر از نظر اصول شهرسازی، فنی یا بهداشتی قلع بنای مخالف پروانه ضرورت داشته باشد یا ساختمان بدون پروانهٔ شهرداری احداث یا شروع شده باشد، به تقاضای شهرداری پرونده در «کمیسیون ماده ۱۰۰» مطرح میشود؛[۳] کمیسیون از ذینفع توضیح کتبی میخواهد[۴] و بسته به نوع تخلف میتواند رأی به جریمه[۵، ۶] یا تخریب[۷] بدهد. اعتراض به رأی ظرف ده روز از ابلاغ نزد کمیسیونی دیگر انجام میشود و رأی آن قطعی است.[۸] آرکوایز عدد جریمه نمی‌نویسد: آییننامهٔ ارزش معاملاتی را شهرداری هر شهر تهیه میکند و انجمن شهر تصویب میکند و خود این ارزش سالی یک بار قابل تجدیدنظر است.[۹]
ماده ۱۰۰ دقیقاً چه می‌گوید؟
ماده ۱۰۰ قانون شهرداری، علاوه بر متن اصلی، تبصرههای ۱ تا ۱۱ دارد. هر کدام بخشی از ماجرا را پوشش می‌دهند:
متن اصلی: پروانه پیش از هر اقدام عمرانی، تفکیک و شروع ساختمان الزامی است و شهرداری میتواند، چه زمین محصور باشد چه غیرمحصور، از ساخت بدون پروانه یا مخالف پروانه جلوگیری کند.[۱، ۲]
تبصرهٔ ۱: کمیسیونی که پروندهٔ تخلف را بررسی میکند و مراحل رسیدگی.[۱۰]
تبصرههای ۲ تا ۵: در چه مواردی کمیسیون میتواند رأی به جریمه بدهد (اضافهبنا، بنای بدون پروانه، پارکینگ).[۵، ۶، ۱۱]
تبصرهٔ ۶: تجاوز به معابر و سایر تخلفها مثل عدم استحکام بنا.[۱۲، ۱۳]
تبصرهٔ ۷: وظیفهٔ مهندس ناظر و اختیار شهرداری برای توقف عملیات.[۱۴، ۱۵]
تبصرهٔ ۸: نقش گواهی پایان ساختمان یا عدم خلاف در معاملهٔ ملک.[۱۶] (توضیح کامل)
تبصرهٔ ۹: ساختمان‌هایی که پروانه‌شان پیش از تصویب نقشهٔ جامع شهر صادر شده.[۱۷]
متن مورد استناد، بازنشر «قانون شهرداری با اصلاحات و الحاقات بعدی» است که تا ۱۴۰۰/۹/۲۹ به‌روز شده. همچنین «طرح اصلاح ماده ۱۰۰» در مجلس مطرح شده؛[۱۸] طرح یعنی هنوز قانون نیست و ما تصویب‌شدن آن را در منابع بررسی‌شده نیافتیم، اما پیش از هر اقدام آخرین متن را از شهرداری یا وکیل بپرسید.
کمیسیون ماده ۱۰۰ از چه کسانی تشکیل میشود؟
طبق تبصرهٔ ۱، اعضای کمیسیون عبارت‌اند از نمایندهٔ وزارت کشور (به انتخاب وزیر کشور)، یکی از قضات دادگستری (به انتخاب وزیر دادگستری) و یکی از اعضای «انجمن شهر» (به انتخاب انجمن)؛ عبارت «انجمن شهر» عین متن قانون است.[۱۰] نمایندهٔ شهرداری هم برای توضیح در جلسه شرکت میکند، اما حق رأی ندارد.[۴]
چه مواردی به این کمیسیون می‌رود؟
ساختمانی که بدون پروانهٔ شهرداری ساخته یا شروع به ساخت شده، یا جایی که از نظر اصول شهرسازی، فنی یا بهداشتی قلع بنای مخالف پروانه ضرورت دارد.[۳]
پارکینگی که ساخته نشده یا قابل استفاده نیست و اصلاح آن ممکن نیست.[۱۱]
تجاوز به معابر شهر: شهرداری باید از ادامهٔ عملیات جلوگیری و پرونده را به کمیسیون بفرستد.[۱۲]
سایر تخلفها مانند عدم استحکام بنا و عدم رعایت اصول فنی، بهداشتی و شهرسازی.[۱۳]
اگر شهرداری ساختمان را متوقف کند، باید حداکثر ظرف یک هفته از تاریخ جلوگیری، موضوع را در کمیسیون مطرح کند؛ در غیر این صورت کمیسیون به تقاضای ذینفع رسیدگی میکند.[۲۰]
مراحل رسیدگی طبق متن قانون
۱. توقفشهرداری از ادامهٔ ساخت جلوگیری میکند؛ اگر دستور اجرا نشود میتواند از مأموران اجرائیات و در صورت لزوم مأموران انتظامی کمک بگیرد.[۱۵]
۳. توضیح کتبیکمیسیون به ذینفع اعلام میکند ظرف ده روز توضیحاتش را کتباً بفرستد.[۴]
۴. تصمیمکمیسیون پس از آن ظرف یک ماه تصمیم مقتضی را اتخاذ میکند.[۴]
۵. ابلاغ و اجراشهرداری رأی را به مالک ابلاغ میکند. اگر رأی قلع باشد، مهلت مناسبی تعیین میشود که از دو ماه بیشتر نیست[۷] و اگر مالک اقدام نکند، شهرداری رأساً اقدام و هزینه را از مالک دریافت میکند.[۲۱]
کمیسیون چه رأیی میدهد: جریمه یا تخریب؟
وضعیت
طبق متن قانون
اضافهبنا بیش از پروانه، کاربری مسکونی
اگر قلع ضروری نباشد، کمیسیون میتواند با توجه به موقعیت ملک (بر خیابان اصلی یا فرعی، کوچهٔ بن‌باز یا بن‌بست) رأی به جریمه بدهد؛ جریمه باید متناسب با نوع استفاده از فضا و نوع ساختمان از نظر مصالح باشد.[۵]
اضافهبنا بیش از پروانه، کاربری تجاری، صنعتی یا اداری
بنای بدون پروانه که اصول فنی، بهداشتی و شهرسازی در آن رعایت شده
کمیسیون میتواند به‌ازای هر مترمربع رأی به جریمه بدهد[۶] و بلامانعبودن صدور برگ پایان ساختمان را به شهرداری اعلام کند.[۲۲]
پارکینگ ساخته‌نشده یا غیرقابل استفاده و غیرقابل اصلاح
رأی به جریمه؛[۱۱] شهرداری جریمه را اخذ و برگ پایان ساختمان را صادر میکند.[۲۳]
اضافهبنا: جریمه پرداخت نشود
در اضافهبنا (تبصرههای ۲ و ۳)، اگر ذینفع از پرداخت جریمه خودداری کند، شهرداری باید دوباره پرونده را به همان کمیسیون ارجاع و رأی تخریب را درخواست کند و کمیسیون در این مورد رأی تخریب صادر میکند.[۲۴، ۲۵]
قلع ضروری باشد
رأی به قلع تمام یا قسمتی از بنا با مهلت مناسب (حداکثر دو ماه).[۷]
مبلغ جریمه چقدر است؟ قانون مبلغ را به «ارزش معاملاتی ساختمان» گره زده است و آییننامهٔ این ارزش را شهرداری هر شهر تهیه و انجمن شهر تصویب میکند و خود این ارزش سالی یک بار قابل تجدیدنظر است.[۹] پس عدد دقیق میتواند از شهری به شهر دیگر و از سالی به سال دیگر فرق کند؛ آرکوایز عدد یا ضریب نمی‌نویسد. مبلغ نهایی در رأی کمیسیون مشخص میشود و شهرداری بر همان اساس آن را وصول میکند.[۵]
اعتراض به رأی کمیسیون ماده ۱۰۰
مهلت و مرجع: اگر شهرداری یا مالک (یا قائم‌مقام او) ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ رأی اعتراض کند، مرجع رسیدگی «کمیسیون دیگر ماده ۱۰۰» است که اعضای آن غیر از اعضای صادرکنندهٔ رأی قبلی‌اند؛ رأی این کمیسیون قطعی است.[۸]
بعد از رأی قطعی: طبق بند ۲ ماده ۱۰ قانون دیوان عدالت اداری، دیوان به اعتراض و شکایت از آراء و تصمیمات قطعی کمیسیون‌هایی از جمله «کمیسیون موضوع ماده (۱۰۰) قانون شهرداری‌ها» رسیدگی میکند، اما منحصراً از حیث نقض قوانین و مقررات یا مخالفت با آنها؛[۲۶] یعنی بررسی دیوان به مغایرت رأی با قوانین و مقررات محدود است. مهلت و روش دادخواهی را وکیل یا دفتر دیوان اعلام میکند.
چه چیزهایی را برای اعتراض آماده کنید (توصیهٔ عمومی، نه الزام قانونی):
تاریخ ابلاغ رأی (برای رعایت مهلت ده‌روزه) و شمارهٔ رأی؛
پروانه، نقشه‌های مصوب و گزارش ناظر؛
مدارکی که رعایت اصول فنی، بهداشتی و شهرسازی یا مغایرتِ رأی با پروانه یا قانون را نشان میدهد؛
تصویر ابلاغیه و هرگونه رسید پرداخت؛
متن اعتراض را وکیل متخصص بنویسد؛ محل تحویل را شهرداری یا دبیرخانهٔ کمیسیون اعلام میکند.
بعد از رأی: پایان ساختمان، معامله و نقش ناظر
وقتی کمیسیون برای بنای بدون پروانهای که اصول فنی، بهداشتی و شهرسازی را رعایت کرده جریمه تعیین کند، میتواند بلامانعبودن صدور برگ پایان ساختمان را به شهرداری اعلام کند؛[۲۲] در بحث پارکینگ هم شهرداری جریمه را اخذ و برگ پایان ساختمان را صادر میکند.[۲۳] دفاتر اسناد رسمی پیش از معاملهٔ قطعی ساختمان، گواهی پایان ساختمان (و برای ساختمان ناتمام گواهی عدم خلاف) را ملاحظه و در سند قید می‌کنند؛[۱۶] جزئیات و استثناها در پایان‌کار و معامله و پایان‌کار ساختمان قدیمی آمده است.
ناظر هم نقش دارد: مهندس ناظر باید مستمراً بر انطباق ساختمان با پروانه، نقشه‌ها و محاسبات نظارت و در پایان کار مطابقت را گواهی کند.[۱۴] اگر ناظر «بر خلاف» گواهی کند (عبارت متن قانون) یا تخلف را به‌موقع اعلام نکند و موضوع به رأی جریمه یا تخریب برسد، شهرداری باید مراتب را به نظام معماری و ساختمانی منعکس کند.[۲۷] (وظایف مهندس ناظر)
این صفحه چه چیزهایی را نمی‌گوید؟
مبلغ یا ضریب جریمه: عمداً نوشته نشده، چون به ارزش معاملاتی هر شهر و سال بستگی دارد و باید از شهرداری استعلام شود.
آرای وحدت رویه، رویهٔ شعب دیوان و دستورالعمل‌های محلی: بررسی نشده‌اند و ممکن است برداشت از متن را تغییر دهند.
روستاها: این صفحه روستاها را بررسی نکرده است؛ متن اصلی ماده ۱۰۰ دربارهٔ اراضی و املاکِ «واقع در محدودهٔ شهر یا حریم آن» است.[۲۸]
اصلاحات بعد از ۱۴۰۰/۹/۲۹: متن بازنشر تا آن تاریخ به‌روز است؛ اصلاح‌های بعدی را از منبع رسمی بررسی کنید.
پروندهٔ خودتان سؤالی دارد؟ با مشاور هوشمند گفتگو کنید؛ پاسخ‌های مقرراتی با منبع نشان داده میشوند. برای اعتراض، دادخواهی یا معامله حتماً با وکیل یا دفترخانه مشورت کنید.
منابع
قانون شهرداری (ماده ۱۰۰، الحاقی ۱۳۴۵)، ماده ۱۰۰، پاراگراف اول (مصوب ۱۳۴۵/۱۱/۲۷ (متن الحاق ماده ۱۰۰؛ تبصرههای ماده بعداً اصلاح/الحاق شده‌اند)) — متن منبع «مالکین اراضی و املاک واقع در محدوده شهر یا حریم آن باید قبل از هر اقدام عمرانی یا تفکیک اراضی و شروع ساختمان از شهرداری‌پروانه اخذ نمایند»
قانون شهرداری (ماده ۱۰۰، الحاقی ۱۳۴۵)، ماده ۱۰۰، پاراگراف دوم (مصوب ۱۳۴۵/۱۱/۲۷ (متن الحاق ماده ۱۰۰؛ تبصرههای ماده بعداً اصلاح/الحاق شده‌اند)) — متن منبع «شهرداری میتواند از عملیات ساختمانی ساختمانهای بدون پروانه یا مخالف مفاد پروانه به وسیله مأمورین خود اعم از آن که ساختمان در زمین‌محصور یا غیر محصور واقع باشد جلوگیری نماید»
قانون شهرداری (ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن)، ماده ۱۰۰، تبصره ۱ (متن بازنشرشدهٔ ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن، به‌روز تا ۱۴۰۰/۹/۲۹ (اصلاحات بعدی احتمالی را در منبع رسمی بررسی کنید)) — متن منبع «از لحاظ اصول شهرسازی یا فنی یا بهداشتی قلع تأسیسات و بناهای خلاف مشخصات مندرج در پروانه ضرورت داشته باشد یا بدون پروانه شهرداری ساختمان احداث یا شروع باحداث شده باشد به تقاضای شهرداری»
قانون شهرداری (ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن)، ماده ۱۰۰، تبصره ۱ (متن بازنشرشدهٔ ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن، به‌روز تا ۱۴۰۰/۹/۲۹ (اصلاحات بعدی احتمالی را در منبع رسمی بررسی کنید)) — متن منبع «کمیسیون پس از وصول پرونده به ذینفع اعلام مینماید که ظرف ده روز توضیحات خود را کتباً ارسال دارد پس از انقضاء مدت مذکورکمیسیون مکلف است موضوع را با حضور نماینده شهرداری که بدون حق رأی برای ادای توضیح شرکت میکند ظرف مدت یکماه تصمیم مقتضی برحسب مورد اتخاذ کند»
قانون شهرداری (ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن)، ماده ۱۰۰، تبصره ۲ (متن بازنشرشدهٔ ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن، به‌روز تا ۱۴۰۰/۹/۲۹ (اصلاحات بعدی احتمالی را در منبع رسمی بررسی کنید)) ⚠ عدد را با متن رسمی تطبیق دهید — متن منبع «در مورد اضافه بنا زائد بر مساحت زیر بنای مندرج در پروانه ساختمانی واقع در حوزه استفاده از اراضی مسکونی کمیسیون میتواند در صورت عدم ضرورت قلع اضافه بنا با [به] توجه بموقعیت ملک از نظر مکانی (در بر خیابان های اصلی یا خیابانهای فرعی و یا کوچه بن باز یا بن بست) رأی باخذ جریمه ای که متناسب با نوع استفاده از فضای ایجاد شده و نوع ساختمان از نظر مصالح مصرفی باشد تعیین و شهرداری مکلف است براساس آن نسبت بوصول جریمه اقدام نماید»
قانون شهرداری (ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن)، ماده ۱۰۰، تبصره ۴ (متن بازنشرشدهٔ ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن، به‌روز تا ۱۴۰۰/۹/۲۹ (اصلاحات بعدی احتمالی را در منبع رسمی بررسی کنید)) ⚠ عدد را با متن رسمی تطبیق دهید — متن منبع «در مورد احداث بنای بدون پروانه در حوزه استفاده از اراضی مربوطه در صورتیکه اصول فنی و بهداشتی و شهرسازی رعایت شده باشد کمیسیون میتواند با صدور رأی بر اخذ جریمه بازاء هر متر مربع بنای بدون مجوز»
قانون شهرداری (ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن)، ماده ۱۰۰، تبصره ۱ (متن بازنشرشدهٔ ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن، به‌روز تا ۱۴۰۰/۹/۲۹ (اصلاحات بعدی احتمالی را در منبع رسمی بررسی کنید)) ⚠ عدد را با متن رسمی تطبیق دهید — متن منبع «در صورتیکه تصمیم کمیسیون بر قلع تمام یا قسمتی از بنا باشد مهلت مناسبی که نباید از دو ماه تجاوز کند»
قانون شهرداری (ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن)، ماده ۱۰۰، تبصره ۱۰ (متن بازنشرشدهٔ ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن، به‌روز تا ۱۴۰۰/۹/۲۹ (اصلاحات بعدی احتمالی را در منبع رسمی بررسی کنید)) — متن منبع «در مورد آراء صادره از کمیسیون ماده صد قانون شهرداری هرگاه شهرداری یا مالک یا قائم مقام او از تاریخ ابلاغ رأی ظرف مدت ده روز نسبت به آن رأی اعتراض نماید، مرجع رسیدگی باین اعتراض کمیسیون دیگر ماده صد خواهد بود که اعضای آن غیر از افرادی میباشند که در صدور رأی قبلی شرکت داشته اند. رأی این کمیسیون قطعی است»
قانون شهرداری (ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن)، ماده ۱۰۰، تبصره ۱۱ (متن بازنشرشدهٔ ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن، به‌روز تا ۱۴۰۰/۹/۲۹ (اصلاحات بعدی احتمالی را در منبع رسمی بررسی کنید)) ⚠ عدد را با متن رسمی تطبیق دهید — متن منبع «آئین نامه ارزش معاملاتی ساختمان پس از تهیه توسط شهرداری و تصویب انجمن شهر در مورد اخذ جرائم قابل اجراست. و این ارزش معاملاتی سالی یکبار قابل تجدید نظر خواهد بود»
قانون شهرداری (ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن)، ماده ۱۰۰، تبصره ۱ (متن بازنشرشدهٔ ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن، به‌روز تا ۱۴۰۰/۹/۲۹ (اصلاحات بعدی احتمالی را در منبع رسمی بررسی کنید)) — متن منبع «کمیسیونهائی مرکب از نماینده وزارت کشور بانتخاب وزیر کشور و یکی از قضات دادگستری بانتخاب وزیر دادگستری و یکی از اعضای انجمن شهر بانتخاب انجمن»
قانون شهرداری (ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن)، ماده ۱۰۰، تبصره ۵ (متن بازنشرشدهٔ ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن، به‌روز تا ۱۴۰۰/۹/۲۹ (اصلاحات بعدی احتمالی را در منبع رسمی بررسی کنید)) ⚠ عدد را با متن رسمی تطبیق دهید — متن منبع «در مورد عدم احداث پارکینگ و یا غیر قابل استفاده بودن آن و عدم امکان اصلاح آن کمیسیون میتواند با توجه به موقعیت محلی و نوع استفاده از فضای پارکینگ رأی باخذ جریمه ای»
قانون شهرداری (ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن)، ماده ۱۰۰، تبصره ۶ (متن بازنشرشدهٔ ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن، به‌روز تا ۱۴۰۰/۹/۲۹ (اصلاحات بعدی احتمالی را در منبع رسمی بررسی کنید)) — متن منبع «در مورد تجاوز به معابر شهر، مالکین موظف هستند در هنگام نوسازی براساس پروانه ساختمان و طرحهای مصوب رعایت برهای اصلاحی را بنمایند. در صورتیکه بر خلاف پروانه و یا بدون پروانه تجاوزی در اینمورد انجام گیرد شهرداری مکلف است از ادامه عملیات جلوگیری و پرونده امر را به کمیسیون ارسال نماید»
قانون شهرداری (ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن)، ماده ۱۰۰، تبصره ۶ (متن بازنشرشدهٔ ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن، به‌روز تا ۱۴۰۰/۹/۲۹ (اصلاحات بعدی احتمالی را در منبع رسمی بررسی کنید)) — متن منبع «در سایر موارد تخلف مانند عدم استحکام بنا، عدم رعایت اصول فنی و بهداشتی و شهرسازی در ساختمان رسیدگی بموضوع در صلاحیت کمیسیونهای ماده صد است»
قانون شهرداری (ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن)، ماده ۱۰۰، تبصره ۷ (متن بازنشرشدهٔ ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن، به‌روز تا ۱۴۰۰/۹/۲۹ (اصلاحات بعدی احتمالی را در منبع رسمی بررسی کنید)) — متن منبع «مهندسان ناظر ساختمانی مکلفند نسبت به عملیات اجرائی ساختمانی که به مسئولیت آنها احداث میگردد از لحاظ انطباق ساختمان با مشخصات مندرج در پروانه و نقشه ها و محاسبات فنی ضمیمه آن مستمراً نظارت کرده و در پایان کار مطابقت ساختمان با پروانه و نقشه و محاسبات فنی را گواهی نمایند»
قانون شهرداری (ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن)، ماده ۱۰۰، تبصره ۷ (متن بازنشرشدهٔ ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن، به‌روز تا ۱۴۰۰/۹/۲۹ (اصلاحات بعدی احتمالی را در منبع رسمی بررسی کنید)) — متن منبع «در مواردیکه شهرداری مکلف به جلوگیری از عملیات ساختمانی است و دستور شهرداری اجرا نشود میتواند با استفاده از مأموران اجرائیات و در صورت لزوم مأموران انتظامی برای متوقف ساختن عملیات ساختمانی اقدام نماید»
قانون شهرداری (ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن)، ماده ۱۰۰، تبصره ۸ (متن بازنشرشدهٔ ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن، به‌روز تا ۱۴۰۰/۹/۲۹ (اصلاحات بعدی احتمالی را در منبع رسمی بررسی کنید)) — متن منبع «دفاتر اسناد رسمی مکلفند قبل از انجام معامله قطعی در مورد ساختمانها گواهی پایان ساختمان در مورد ساختمانهای نا تمام گواهی عدم خلاف تا تاریخ انجام معامله را که توسط شهرداری صادر شده باشد ملاحظه و مراتب را در سند قید نمایند»
قانون شهرداری (ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن)، ماده ۱۰۰، تبصره ۹ (متن بازنشرشدهٔ ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن، به‌روز تا ۱۴۰۰/۹/۲۹ (اصلاحات بعدی احتمالی را در منبع رسمی بررسی کنید)) — متن منبع «ساختمانهائی که پروانه ساختمان آنها قبل از تاریخ تصویب نقشه جامع شهر صادر شده است از شمول تبصره ۱ ماده صد قانون شهرداری معاف میباشند»
طرح اصلاح ماده ۱۰۰ قانون شهرداری‌ها (طرح مجلس؛ قانون نیست)، طرح اصلاح ماده ۱۰۰ (وضعیت طرح) (طرح؛ اعلام وصول ۱۳۹۹/۷/۳۰) — متن منبع «عنوان طرح: طرح اصلاح ماده ۱۰۰ قانون شهرداری ها آخرین وضعیت: اعلام وصول در جلسه علنی ۱۳۹۹/۷/۳۰ مجلس شورای اسلامی»
قانون شهرداری (ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن)، ماده ۱۰۰، تبصره ۳ (متن بازنشرشدهٔ ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن، به‌روز تا ۱۴۰۰/۹/۲۹ (اصلاحات بعدی احتمالی را در منبع رسمی بررسی کنید)) ⚠ عدد را با متن رسمی تطبیق دهید — متن منبع «در مورد اضافه بنا زائد بر مساحت مندرج در پروانه ساختمانی واقع در حوزه استفاده از اراضی تجارتی و صنعتی و اداری کمیسیون میتواند در صورت عدم ضرورت قلع اضافه بنا با توجه بموقعیت ملک از نظر مکانی (در بر خیابانهای اصلی یا خیابانهای فرعی و یا کوچه بن باز یا بن بست) رأی باخذ جریمه ای که متناسب با نوع استفاده از فضای ایجاد شده و نوع ساختمان از نظر مصالح مصرفی باشد تعیین و شهرداری مکلف است براساس آن نسبت بوصول جریمه اقدام نماید»
قانون شهرداری (ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن)، ماده ۱۰۰، تبصره ۱ (متن بازنشرشدهٔ ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن، به‌روز تا ۱۴۰۰/۹/۲۹ (اصلاحات بعدی احتمالی را در منبع رسمی بررسی کنید)) — متن منبع «در مواردیکه شهرداری از ادامه ساختمان بدون پروانه یا مخالف مفاد پروانه جلوگیری میکند مکلف است حداکثر ظرف یک‌هفته از تاریخ جلوگیری موضوع را در کمیسیون مذکور مطرح نماید در غیر اینصورت کمیسیون بتقاضای ذینفع بموضوع رسیدگی خواهد کرد»
قانون شهرداری (ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن)، ماده ۱۰۰، تبصره ۱ (متن بازنشرشدهٔ ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن، به‌روز تا ۱۴۰۰/۹/۲۹ (اصلاحات بعدی احتمالی را در منبع رسمی بررسی کنید)) — متن منبع «شهرداری مکلف است تصمیم مزبور را به مالک ابلاغ کند. هر گاه مالک در مهلت مقرر اقدام به قلع بنا ننماید شهرداری رأساً اقدام کرده و هزینه آنرا طبق مقررات آئین نامه اجرای وصول عوارض از مالک دریافت خواهد نمود»
قانون شهرداری (ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن)، ماده ۱۰۰، تبصره ۴ (متن بازنشرشدهٔ ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن، به‌روز تا ۱۴۰۰/۹/۲۹ (اصلاحات بعدی احتمالی را در منبع رسمی بررسی کنید)) — متن منبع «بلا مانع بودن صدور برگ پایان ساختمان را بشهرداری اعلام نماید»
قانون شهرداری (ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن)، ماده ۱۰۰، تبصره ۵ (متن بازنشرشدهٔ ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن، به‌روز تا ۱۴۰۰/۹/۲۹ (اصلاحات بعدی احتمالی را در منبع رسمی بررسی کنید)) — متن منبع «شهرداری مکلف باخذ جریمه تعیین شده و صدور برگ پایان ساختمان میباشد»
قانون شهرداری (ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن)، ماده ۱۰۰، تبصره ۲ (متن بازنشرشدهٔ ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن، به‌روز تا ۱۴۰۰/۹/۲۹ (اصلاحات بعدی احتمالی را در منبع رسمی بررسی کنید)) — متن منبع «در صورتیکه ذینفع از پرداخت جریمه خود داری نمود شهرداری مکلف است مجدداً پرونده را بهمان کمیسیون ارجاع و تقاضای صدور رأی تخریب را بنماید. کمیسیون در این مورد نسبت بصدور رأی تخریب اقدام خواهد نمود»
قانون شهرداری (ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن)، ماده ۱۰۰، تبصره ۳ (متن بازنشرشدهٔ ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن، به‌روز تا ۱۴۰۰/۹/۲۹ (اصلاحات بعدی احتمالی را در منبع رسمی بررسی کنید)) — متن منبع «در صورتی که ذینفع از پرداخت جریمه خود داری نمود شهرداری مکلف است مجدداً پرو نده را بهمان کمیسیون ارجاع و تقاضای صدور رأی تخریب را بنماید. کمیسیون در این مورد نسبت بصدور رأی تخریب اقدام خواهد نمود»
قانون دیوان عدالت اداری، ماده ۱۰، بند ۲ (مصوب ۱۳۹۲/۳/۲۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی تا ۱۴۰۲/۲/۱۰) — متن منبع «رسیدگی به اعتراضات و شکایات از آراء و تصمیمات قطعی هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری و کمیسیون‌هایی مانند کمیسیونهای مالیاتی، هیأت حل‌اختلاف کارگر و کارفرما، کمیسیون موضوع ماده (۱۰۰) قانون شهرداری‌ها منحصراً از حیث نقض قوانین و مقررات یا مخالفت با آنها»
قانون شهرداری (ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن)، ماده ۱۰۰، تبصره ۷ (متن بازنشرشدهٔ ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن، به‌روز تا ۱۴۰۰/۹/۲۹ (اصلاحات بعدی احتمالی را در منبع رسمی بررسی کنید)) — متن منبع «هرگاه مهندس ناظربر خلاف گواهی نماید و یا تخلف را بموقع بشهرداری اعلام نکند و موضوع منتهی بطرح در کمیسیون مندرج در تبصره یک ماده صد قانون شهرداری و صدور رأی بر جریمه یا تخریب ساختمان گردد شهرداری مکلف است مراتب را به نظام معماری و ساختمانی منعکس نماید»
قانون اصلاح پاره‌ای از مواد و الحاق مواد جدید به قانون شهرداری مصوب سال ۱۳۳۴، ماده ۱۰۰ (صدر ماده) (مصوب ۱۳۴۵/۱۱/۲۷ (متن اولیهٔ ماده در rc.majlis.ir؛ تبصرههای ماده ۱۰۰ بعداً اصلاح شده و باید با متن جامع فعلی تطبیق شود؛ ماده دربارهٔ اراضی داخل روستا حکم صریحی ندارد)) — متن منبع «مالکین اراضی و املاک واقع در محدوده شهر یا حریم آن باید قبل از هر اقدام عمرانی یا تفکیک اراضی و شروع ساختمان از شهرداری‌پروانه اخذ نمایند»
این بندها در مقررات ساختمان با منبع فهرست شده‌اند. ویرایش‌های جدیدتر ممکن است متفاوت باشند؛ مرجع نهایی متن رسمی و ضوابط شهرداری است.
این مطلب راهنمای عمومی بر پایهٔ متن قانون است و مشاورهٔ حقوقی نیست. متن قانون ممکن است پس از تاریخ بازنشر اصلاح شده باشد؛ پیش از هر اقدام (اعتراض، معامله، پرداخت یا ساخت) آخرین وضعیت را از شهرداری، دفترخانه یا وکیل بپرسید.
پرسش‌های پرتکرار
ماده ۱۰۰ شهرداری چیست؟
مادهای از قانون شهرداری که مالکان زمین و ملک در محدودهٔ شهر یا حریم آن را موظف میکند پیش از شروع ساختمان از شهرداری پروانه بگیرند و به شهرداری اجازه میدهد از ساخت بدون پروانه یا مخالف پروانه جلوگیری کند. تخلفها در کمیسیون ماده ۱۰۰ بررسی میشوند.
کمیسیون ماده ۱۰۰ چه کسانی دارد؟
طبق تبصرهٔ ۱: نمایندهٔ وزارت کشور، یکی از قضات دادگستری و یکی از اعضای انجمن شهر؛ نمایندهٔ شهرداری بدون حق رأی برای توضیح شرکت میکند.
مهلت اعتراض به رأی ماده ۱۰۰ چقدر است؟
ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ رأی؛ مرجع رسیدگی کمیسیون دیگر ماده ۱۰۰ با اعضای متفاوت است و رأی آن قطعی است.
از رأی کمیسیون ماده ۱۰۰ میشود در دیوان عدالت اداری شکایت کرد؟
طبق بند ۲ ماده ۱۰ قانون دیوان عدالت اداری، دیوان به شکایت از آراء قطعی کمیسیون موضوع ماده ۱۰۰ منحصراً از حیث نقض قوانین و مقررات یا مخالفت با آنها رسیدگی میکند. مهلت و روش را وکیل یا دفتر دیوان اعلام میکند.
جریمهٔ ماده ۱۰۰ چقدر است؟
عدد ثابتی در این صفحه نیامده است: قانون آییننامهٔ ارزش معاملاتی ساختمان را برای اخذ جرائم قابل اجرا دانسته؛ این آییننامه را شهرداری هر شهر با تصویب انجمن شهر تهیه میکند و خود ارزش معاملاتی سالی یک بار قابل تجدیدنظر است. مبلغ دقیق در رأی کمیسیون و از شهرداری مشخص میشود؛ آرکوایز عدد نمیدهد.
اگر جریمهٔ اضافهبنا را نپردازم چه میشود؟
طبق تبصرههای ۲ و ۳ (اضافهبنا بیش از پروانه)، شهرداری پرونده را دوباره به همان کمیسیون ارجاع میدهد و رأی تخریب میخواهد و کمیسیون در این مورد رأی تخریب صادر میکند.
بعد از رأی کمیسیون میشود پایان کار گرفت؟
در بنای بدون پروانهای که اصول فنی، بهداشتی و شهرسازی را رعایت کرده، کمیسیون میتواند بلامانعبودن صدور برگ پایان ساختمان را به شهرداری اعلام کند؛ در بحث پارکینگ هم شهرداری پس از اخذ جریمه برگ پایان ساختمان را صادر میکند.
آرکوایز